Home
Was
Darwin
Wrong?
Home | Intro | About | Feedback | Prev | Next
 

William Paley's kapotte horloge

De aarde is niet echt een veilige plek voor het leven

review door Gert Korthof, 17 Juli 2005 (update: 16 mei 2008).

omslag_boek

Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp? - Over toeval en doelgerichtheid in de evolutie door Cees Dekker, Ronald Meester, Rene van Woudenberg (red) 2005
Uitgeverij Ten Have.



Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp? is een bundel van 21 opstellen over 'Intelligent Ontwerp' uitgegeven door uitgeverij Ten Have, een uitgeverij gespecialiseerd in spiritualiteit & religie. De hoofdstukken zijn geschreven door 4 biologen, 3 astronomen, 3 natuurkundigen, 1 wiskundige, 2 filosofen, 1 theoloog en 1 historicus. Ze zijn het niet met elkaar eens. Beweert de ene auteur met stelligheid dat Ontwerp wetenschappelijk bewezen is, met evenveel stelligheid claimt een andere auteur dat het ontwerp argument niet deugt.
Paley's horloge staat al stil sinds Darwin's Origin of Species. Dat is bijna 150 jaar. Krijgen de auteurs van dit boek het nog aan de praat?
   Moderne Christenen praten niet meer over Adam en Eva, maar over 'onherleidbare complexiteit' en 'gespecificeerde complexe informatie'. Dit klinkt erg wetenschappelijk en dat is ook de bedoeling. Ze hebben een diepe afkeer van toeval (21). En voor zover ze evolutie accepteren, proberen ze er doelgerichtheid in te ontdekken. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de manier waarop Cees Dekker convergenties in de evolutie behandelt. Hij stelt dat convergenties onverwacht zijn vanuit Darwinistisch perspectief (p.125) in navolging van de christelijk palaeontoloog Conway Morris (8). Hij zegt niet dat convergenties Darwinisme weerleggen. Verder claimt hij dat er niet zo veel convergenties te verwachten zijn als het toeval allesbepalend zou zijn (p126). Maar hij geeft geen maximum aantal toegestane convergenties, dus kan hij ook niet beweren dat het er teveel zijn. Tenslotte schrijft hij dat 'convergenties duiden op een doelgerichtheid van de evolutie' (p127). Een doelgerichtheid? Wat is dat doel dan? Of zijn er meerdere doelen? Zonder omschrijving van dat doel is dit een betekenisloze bewering. Hoewel het lijkt alsof mensen als Dekker evolutie accepteren, is het zeker geen evolutie in de betekenis zoals biologen het gebruiken. Evolutie kent geen doelen en al helemaal geen lange termijn doelen. Het hele idee dat er doelen in de natuur zijn te ontwaren is al lang door wetenschappers verlaten. De levenloze natuur wordt vanaf de 17e eeuw in causale termen beschreven en het teleologische wereldbeeld verliest daarmee aan invloed (10). De biologische wetenschappen hebben dit voorbeeld gevolgd.
Het lijkt dat Dekker zich uitsluitend baseert op wetenschappelijk onderzoek. Maar zou het toeval zijn dat calvinisten van de generatie van Abraham Kuyper al bezwaar maakten tegen Darwins voorstelling van de evolutie als doelloos proces? (22)
    Eén van de mooiste uitspraken van Dekker vind ik: 'In die discussies heeft Behe's stelling naar mijn oordeel goed standgehouden' (p.129) zonder enige verdere uitleg, terwijl hij toch een heel boek tot zijn beschikking had. Helaas verwijst Dekker daarbij naar een niet meer bestaande internet pagina (1). Het blijkt dat die pagina terecht is gekomen op de homepagina van Behe onder het kopje "Responses to Critics". Het meest recente antwoord is van 2001. Kennelijk heeft Behe de laatste 4 jaar niet meer gereageerd op zijn critici. Het boek Why Intelligent Design Fails (2004) dat boordevol staat met wetenschappelijke kritiek op Behe is zelfs helemaal niet te vinden op de site "Access Research Network". Het was al bekend dat Behe overtuigd was van zijn eigen gelijk. Nu voegt Dekker daar aan toe dat hij het met Behe eens is. Is dat de toegevoegde waarde van de Intelligent Ontwerp beweging in Nederland?
    In hoofdstuk 2, De terugkeer van ontwerp in de wetenschap, noemt Dekker onder het kopje Een blijvende stroom van critici de bioloog Lynn Margulis. Margulis' symbiosis theorie is nu een geaccepteerde theorie in de biologie en is terug te vinden in de evolutie handboeken. Wat Dekker er niet bij vertelt is dat symbiosis het samenvoegen van twee genomen is, die zelf niet ontstaan zijn door symbiosis (dat zou een oneindige regressie opleveren). Deze genomen zijn ontstaan op de traditionele manier: mutatie en selectie. Margulis' claim dat symbiosis een nieuw algemeen mechanisme is voor soortvorming kan alleen al daardoor niet waar zijn (2). Evenmin vertelt Dekker dat Margulis het creationisme verwerpt (2). Er is nog meer dat Dekker zijn lezers niet vertelt. In hoofdstuk 2 noemt Dekker Michael Denton's eerste boek Evolution, a theory in crisis. In hoofdstuk 4 noemt hij Denton's tweede boek Nature's Destiny. In zijn eerste boek concludeerde Denton dat Darwinisme faalt als wetenschappelijke theorie, schrijft Dekker. Dekker vertelt echter zijn lezerspubliek niet dat Denton in zijn tweede boek de meeste van zijn problemen met het Darwinisme heeft genegeerd en, nog erger, impliciet heeft verworpen, omdat ze hem in de weg zaten bij zijn nieuwe boek. Denton heeft nooit de intellectuele moed gehad zich publiekelijk van zijn eerste boek te distantiëren of überhaupt aan te geven welke delen hij nu verwerpt. Het is dus geen eerlijke voorlichting om dit alles weg te laten.
    De titel van hoofdstuk 2 suggereert de terugkeer van ontwerp in de wetenschap. Ontwerp is niet teruggekeerd in de wetenschap, omdat het nooit in een wetenschappelijk tijdschrift is gepubliceerd. Dat kan ook niet, want er bestaat nog geen ontwerp theorie (11).
    Dekker schreef ook een hoofdstuk over Het mysterie van de oorsprong van het leven. Dat bestaat voor 99% uit kritiek en pessimisme. Hij weet dat volgens Michael Denton (1998) het ontstaan van het leven onvermijdelijk is, maar hij ziet niet de tegenstelling met zijn eigen pessimisme over de mogelijkheid het ontstaan van het leven te verklaren. Uiteindelijk geeft hij in een halve paragraaf een hint wat zijn oplossing is: er wordt 'externe informatie toegevoegd'! Méér wordt er niet onthuld. Dit is zo vaag, abstract en kort, dat geen enkele bioloog hier iets mee kan. Terecht wordt 'Intelligent Ontwerp' genegeerd door biologen.

De horlogemaker die een half horloge maakte

watch1
deze helft door evolutie...
watch2
en deze helft door
intelligent ontwerp?
Een lezenswaardige geschiedenis van het argument voor het bestaan van god is de bijdrage van wetenschapshistoricus Kees de Pater. Het verhaal eindigt nogal abrupt, en de auteur laat op het eind nog al wat steken vallen. Hij ontkent het algemeen bekende feit dat Darwin Paley's argument voor het bestaan van God teniet heeft gedaan. Volgens de Pater heeft het argument na Darwin gewoon een andere vorm aangenomen. Dit wordt echter uitsluitend uit historisch perspectief benaderd en niet inhoudelijk. Ook ontgaat het hem dat in het boek de wiskundige Ronald Meester Paley's analogie argument voor ontwerp van organismen verwerpt. Het cruciale verschil volgens Meester is dat we bij horloges achtergrond informatie hebben over de mogelijke ontwerpers (horlogemakers), die we niet hebben bij organismes (15). Volgens Cees Dekker is er echter een mix mogelijk van Ontwerp en Evolutie. Is dit de nieuwe vorm van Paley's horloge: half ontworpen, half geëvolueerd? Een ontwerp argument gebaseerd op een half horloge? Een half horloge werkt niet. Staat het voorgoed stil? Kees de Pater heeft het in ieder geval niet gerepareerd. Wie wel?
    Het dieptepunt van de bundel is de bijdrage van natuurkundige Arie van den Beukel: Darwinisme: wetenschap en/of ideologie?. Het staat op het niveau van een opstel van een middelbare scholier: roddels over evolutie. Het is een raadsel hoe de redacteuren dat hebben kunnen toestaan. Wil men geinformeerd worden door een deskundige over de ideologische kant dan men het beste het nieuwste boek lezen van de filosoof en Darwin-kenner Michael Ruse die zich al decennia lang met de Evolution-Creation controverse heeft bezig gehouden (3). Bovendien verschijnt zijn bijdrage in de sectie 'Biologie'. Merkwaardig genoeg zijn 4 van de 7 hoofdstukken in de sectie 'Biologie' van natuurkundigen! Konden de redacteuren geen biologen in Nederland vinden die over de biologische aspecten van de zaak wilden schrijven? Eén van de Nederlandse biologen die wel een bijdrage leverde is de 83-jarige VU-bioloog Jan Lever, die 50 jaar geleden al publiceerde over schepping en evolutie. Het hoofdstuk is een bewerking van een voordracht die hij 10 jaar geleden had gehouden. Lever is geen anti-evolutionist. Hij noemde zichzelf een 'christen-bioloog'. Emeritus hoogleraar moleculaire biologie Sussenbach claimt dat bacteriële DNA-replicatie onherleidbaar complex is. Maar net als Behe verzuimt hij het systeem duidelijk af te grenzen in concrete organismen zodat niet vast te stellen is of het onherleidbaar complex is. Bioloog Sjef Wintermans maakte een cocktail van fotosynthese, evolutie, ontwerp, God en wetenschap. Hij gebruikt zijn fotosynthese verhaal in ieder geval niet om ontwerp aan te tonen. Op het eind zegt hij iets wat je volgens orthodoxe ID-ers helemaal niet mag zeggen: dat een theocentrisch wereldbeeld aan de ID-gedachte ten grondslag ligt. In hoofdstuk 9, het laatste van de sectie Biologie, verdedigt de natuurkundige Juleon Schins opvallend genoeg de selfish gene-theorie van de ultra-Darwinist Richard Dawkins. Zijn kritiek is dat er geen plaats is voor de vrije wil in het materialistische wereldbeeld van Dawkins. Ik vraag mij af of de 'vrije wil' een solide wetenschappelijk begrip is en waarom dit hoofdstuk is opgenomen in een boek over intelligent design.

weg met ontwerp!

    Het hoofdstuk 'Ontwerp zonder ontwerper?' (in de sectie 'Filosofie') van de wiskundige Ronald Meester is een verademing. Ook zijn hoofdstuk over informatie en evolutie is genuanceerd en niet dogmatisch. Opvallend genoeg verwerpt hij de centrale claim van William Dembski. Dembski is één van de invloedrijkste figuren van de Amerikaanse Intelligent Design beweging. Dembski claimt dat wiskundig vast te stellen is dat er in levende wezens informatie voorkomt die niet op een natuurlijke wijze ontstaan kan zijn, en van een intelligente ontwerper afkomstig moet zijn. De filosoof René van Woudenberg verwerpt Dembski's beroemde 'verklaringsfilter', wat een hoeksteen is van ID. Dat Meester en Woudenberg de centrale claims van Dembski verwerpen is opmerkelijk, omdat daarmee het belangrijkste wetenschappelijke argument voor ontwerp vervalt. Vele auteurs in het boek verdedigen 'ontwerp' zonder dit te weten. Wetenschapshistoricus Kees de Pater, die claimt dat Paley nog lang niet dood is, lijkt dit ook niet opgemerkt te hebben.
Tenslotte stelt Meester dat hij de term 'ontwerp' überhaupt zou willen vermijden in wetenschappelijke discussies en vervangen door 'informatieoverdracht'. Dit wordt overigens niet uitgewerkt. Informatieoverdracht staat in de biologie sinds Mendel bekend onder de naam 'erfelijkheid'. Het hoofdstuk van Meester zou eigenlijk moeten heten: Zonder ontwerp, zonder ontwerper! Dat het erg moeilijk is de term 'ontwerp' te vermijden blijkt wel uit zijn ingezonden brief in de NRC van 25-06-05.

Ronald Meester begrijpt Richard Dawkins niet

Ronald Meester snapt Dawkins 'methinks it is like a weasel' voorbeeld niet. "Ik moet bekennen dat ik dan absoluut niet snap wat Dawkins met dit voorbeeld eigenlijk wil bereiken of zeggen." (p 210). Meester probeert het met 'zijn gezonde verstand' te begrijpen, maar de enige manier om achter de bedoeling te komen is het voorbeeld op te zoeken en te kijken in welke context Dawkins het gebruikt. Het voorbeeld staat in 'THE BLIND WATCHMAKER', hoofdstuk 3 'Accumulating small change'. Vlak voor het weasel voorbeeld bespreekt Dawkins het anti-evolutie argument dat de kans dat haemoglobine door toeval uit zijn bestanddelen ontstaat zo onmetelijk klein is dat het uitgesloten is dat het op die manier ontstaan is. Om dit anti-evolutie argument te weerleggen gebruikt Dawkins zijn weasel voorbeeld. Alles wat hij met het voorbeeld wil is aantonen dat een complex molecuul zoals heamoglobine, niet in één klap ontstaat uit losse onderdelen (zoals in de beroemde Boeing-747 analogie), maar evolueert in kleine stapjes. Het is nooit de bedoeling geweest van Dawkins om alle andere aspecten van het weasel voorbeeld model te laten staan voor het mechanisme van evolutie. Dus de drie redenen die Meester noemt waarom de analogie met evolutie niet opgaat zijn niet relevant, omdat Dawkins die nooit bedoeld heeft. De misverstanden over dit voorbeeld zijn echter hardnekkig. Ook Dembski's kansberekeningen berusten op dit misverstand. Zie ook:
A memorable misunderstanding. Fred Hoyle's Boeing-story in the Evolution/Creation literature.

Is de kosmos afgestemd op leven?

Dat er een relatie bestaat tussen het leven op aarde en het universum is een belangrijk en fascinerend wetenschappelijk inzicht. En het is geen controversieel inzicht. Het is alleen een inzicht van vooral de laatste tien jaar. Het houdt o.a. in dat de bouwstenen van het leven, de elementen van het periodieke systeem, geproduceerd zijn in sterren. Dit inzicht legt de verbanden tussen biologie, scheikunde, natuurkunde en kosmologie, die ik in mijn middelbare schooltijd zo gemist heb. Dat inzicht had een eenheid kunnen maken van wat een losse verzameling geisoleerde vakken was. Er is nog een tweede belangrijk inzicht. Kosmologen zijn gewend om in evolutionaire termen te denken over het ontstaan van sterren en de chemische elementen. De chemische elementen waren er niet vanaf het begin. Kosmologen hebben het geluk dat Genesis niet vertelt dat helium, koolstof en zuurstof door God geschapen zijn. Aangezien kosmologen weten dat de chemische elementen die het heelal produceert uiterst geschikt zijn als bouwstenen voor het leven, verbazen zij zich er niet echt over dat het leven spontaan ontstaat. Dit geldt meestal ook voor hun houding ten opzichte van biologische evolutie.
   De controverse begint pas echter wanneer sommigen beweren dat de afstemming van de natuurwetten onwaarschijnlijk precies is ('fine-tuning' genaamd) en niet door toeval of natuurwetten verklaard kan worden. De bundel van Dekker, Meester en Woudenberg bevat zelfs drie hoofdstukken over het thema fine-tuning (sectie Kosmologie). Het hoofdstuk van Gerard Bodifée is het beste van de drie en misschien wel het beste van de bundel. Het geeft een goed overzicht en een glasheldere logische analyse. Het aardige van een kosmoloog als Bodifée is dat hij in het geheel geen probleem maakt van het ontstaan van het leven, zoals we bij Cees Dekker zien, en ook niet moeilijk doet over toevallige mutaties en natuurlijke selectie, waar alle ID-ers problemen mee hebben. Een leuke observatie is dat de levensduur van de zon lang genoeg is om evolutie de tijd te geven complexe organismen te ontwikkelen. Evolutie is traag omdat het berust op toevallige mutaties. Ik zou daar aan willen toevoegen: evolutie is traag omdat evolutie niet 'gestuurd' wordt. Als evolutie 'gestuurd' zou zijn, zou het in een fractie van de 3 - 4 miljard jaar mensen geproduceerd kunnen hebben en zou de levensduur van de zon niet zo lang hoeven zijn.
   Als twee zaken op elkaar afgestemd zijn, zijn er nu eenmaal twee kanten aan de zaak: fine-tuning van de natuurwetten en het leven zoals wij het kennen. Jammer vind ik dat Bodifée een definitie van het leven uit de weg gaat. Hij houdt het bij het leven zoals we dat op aarde aantreffen. Ja, dan is het onvermijdelijk dat je tot de conclusie komt dat op koolstof gebaseerd leven niet kan bestaan zonder de huidige eigenschappen van het heelal. Als men de abstracte, ruimere definitie van het leven van Tibor Gánti zou hanteren, dan zijn er veel meer vormen van leven mogelijk en universums die 'leven' kunnen bevatten. Leven is niet per definitie afhankelijk van koolstof en zuurstof. Dan verdwijnt het 'probleem' van fine-tuning als sneeuw voor de zon (7).
Iets wat alle drie auteurs in de sectie Kosmologie over het hoofd zien is dat de 'fine-tuning van natuurwetten voor het leven', in ieder geval géén betrekking heeft op het leven, maar op stabiele atomen. De eigenschappen van het koolstofatoom garanderen alleen een complexe koolstofchemie. Er bestaat geen enkele natuurkundige constante die leven, laat staan menselijk leven ('de kroon der schepping'!) garandeert. Geen van de drie spreekt dan ook over een universum 'afgestemd op de mens'. Het is duidelijk dat aan vele natuurkundige randvoorwaarden voldaan moet zijn, om het leven zoals wij dat kennen, mogelijk te maken. Het is nog niet duidelijk aan welke voorwaarden voldaan moet zijn om het ontstaan van leven te garanderen. Wanneer de hoogste vorm van leven in ons heelal bacteriën waren, zou dit geheel in overeenstemming zijn met de claim dat de kosmos was 'afgestemd op leven'.

kosmische en komische effecten

    Ook sterrenkundige-predikant Mart de Groot maakt deze denkfout. Hij citeert vijf natuurkundige grootheden die het leven mogelijk maken. Maar deze grootheden zijn slechts noodzakelijk voor het ons bekende soort leven, en garanderen het ontstaan van dit leven geenszins. Sterrekundige Willem Baan (hoofdstuk 12) weet dit laatste overigens wel. Ze garanderen slechts het ontstaan en voortbestaan van atomen. Verder noemt de Groot zeven voorwaarden die het voortbestaan van het leven moeten garanderen (en dan hebben we het nog niet over de mens!). Deze grootheden, zoals de snelheid van de rotatie van de aardas en de transparantie van de aardse atmosfeer, zijn niet vanaf het moment van de Big Bang te programmeren. Het zijn 'schitterende ongelukken'. Als de aarde langzamer om zijn as zou draaien, dan zou de temperatuur te hoog oplopen, schrijft de Groot. Maar het vervelende is dat de aarde in de loop van zijn geschiedenis steeds langzamer om zijn as is gaan draaien (door rotatiefrictie van het aarde-maan systeem), waardoor de daglengte vergroot is van 5 uur bij het ontstaan van de aarde via 20 uur (600 miljoen jaar geleden) tot 24 uur nu (16). En de daglengte zal blijven toenemen. Niet echt een voorbeeld van een zeer nauwkeurig afgestelde variabele (28). Terzijde: met het ontwerp van ons zonnestelsel (omlooptijden) is ook geen rekening met de christelijke Paasdatum, die immers elk jaar wisselt. Dit probleem heeft de knapste wiskundigen enige eeuwen gekost om tot een afdoende oplossing te brengen (29).
Belangrijker is dat de energie output van de zon niet erg zorgvuldig afgestemd op de behoeften van leven op aarde. Het grootste gedeelte van het licht van de zon straalt de verkeerde kant uit en komt helemaal niet op de aarde terecht. Zijn de Milankovitch cycli ook een voorbeeld van fine-tuning? (zorgen voor de ijstijden). Het is geen kunst om variabelen op te sporen die voor het leven gunstig of noodzakelijk zijn, en om variabelen die onbekend of nadelig effect hebben gewoon te negeren. Zo wordt fine-tuning een opportunistische theorie. Als fine-tuning een wetenschappelijke theorie wil zijn, moet ze alles verklaren wat invloed heeft op het leven op aarde.
    Het gebrek aan inzicht in evolutionaire processen resulteert in het omdraaien van oorzaak en gevolg. Het leven op aarde past zich aan de omstandigheden op aarde aan en niet andersom. Met een transparantere atmosfeer zou het leven aan meer UV straling blootgesteld worden, waardoor er meer huidkanker zou ontstaan, zegt de Groot. Hij vergeet dat mensen nog steeds huidkanker (melanoom) krijgen door te veel aan UV straling (33), (34). Hij vergeet dat het leven zich aangepast zou hebben. Een aanpassing bij de mens is bijvoorbeeld huidskleur (20). Sommige planten voorzien hun pollen met UV-absorberende pigmenten, waardoor het DNA beschermd wordt (19). Als de Groot meent dat de ozonlaag 'ontworpen' is om het leven op aarde te beschermen tegen UV-B straling, dan is het geen robuust ontwerp, want 251 miljoen jaar geleden was de ozonlaag vrijwel geheel vernietigd door natuurlijke oorzaken resulterend in de grootste massale uitsterving van het leven dat de aarde ooit gekend heeft (27). Wat betekent het concept 'fine-tuning' nog als het niet gaat om robuuste afstelling van factoren die het leven op aarde moeten veiligstellen? Het lijkt er op dat er door puur geluk nog leven bestaat op aarde. Tenslotte: als het heelal en de aarde echt ontworpen waren voor het leven, waarom bestaat er dan überhaupt schadelijke straling? (14).
astronaut
Ironisch genoeg is het op-het-leven-afgestemde-heelal een dodelijke omgeving voor levende wezens. Ik zou de Groot wel eens willen spreken na een onbeschermd verblijf van enkele seconden in de interstellaire ruimte (temperaturen van enkele graden boven het absolute nulpunt en vacuum). Astronauten dragen niet voor niets beschermende ruimtepakken. Maar er is geen praktisch uitvoerbare bescherming bekend voor lange afstands ruimtereizen. Mars astronauten bijvoorbeeld zouden een stralings dosis ontvangen van meer dan 80 rems per jaar, wat gelijk staat aan 16x de wettelijk toegestande maximale dosis voor werknemers in een kerncentrale (24).
 
Als het universum werkelijk ontworpen is voor intelligent leven, dan is de ontwerper erg verspillend bezig geweest met tijd, ruimte, massa en energie. Ons zonnestelsel is oneindig klein ten opzichte van het heelal. Het duurde 9 miljard jaar voordat de aarde verscheen, nog een miljard jaar voordat leven ontstond en nog eens 4 miljard jaar voordat de mens verscheen. Dit ziet er niet doelgericht uit. Volgens de Bijbel zou God het in 6 dagen gedaan hebben. Maar waarom zou een almachtige God het niet in 1 dag gekund hebben? En waarom zou een perfecte God op de 7e dag moeten rusten? Koolstof is nodig voor het leven op aarde. Maar als het heelal afgestemd is op leven, waarom bestaat de totale massa van het heelal maar voor 0.0007 uit koolstof? Wat is het doel van donkere materie (dark matter) dat 26% van de massa van het universum uitmaakt? Waarom is 70% van het universum 'donkere energie' (dark energy)? In totaal is 96% van de massa van het universum niet van het soort materie dat nodig is voor leven. De energie in het heelal lijkt ook niet echt ontworpen voor het instandhouden van het leven. Van alle energie die de zon uitstraalt, worden maar 2 fotonen op de miljard gebruikt om de aarde op te warmen. De rest verdwijnt nutteloos in het heelal.
Gegevens uit: Victor Stenger (2007) "God the failed hypothesis", Prometheus Books. [08-06-2007]

Er is slechts één relatief veilige plek voor de mens: de oppervlakte van de planeet aarde. Dit komt door de bescherming die de aardse atmosfeer geeft tegen kosmische stralen. Deze bescherming is niet 100% want er is nog een fractie kosmische straling die ons lichaam doorboort die gelijk is aan een paar röntgen foto's per jaar. Om diverse andere redenen is de aarde niet echt een veilige plek (17). En als je het hebt over het voortbestaan van het leven op aarde: de lichtsterkte van de zon neemt iedere miljard jaar met 10% toe (31). Over 1 miljard jaar vanaf nu zal toenemende intensivering van de straling het leven op aarde onmogelijk maken (23). Als de zon bedoeld is het leven op aarde mogeijk te maken, waarom zal hij in de toekomst het leven op aarde onmogelijk maken? Op die vraag heb ik nog nooit een antwoord gehad.
Vaak wordt verteld dat de maan een belangrijke rol speelt voor het leven op aarde omdat de maan een stabiliserende invloed op de bewegingen van de aarde heeft en daardoor een chaotisch klimaat voorkomen wordt. Is het feit dat de maan zich met 3,8 cm per jaar van de aarde verwijderd een voorbeeld van fine-tuning? De functie van Jupiter zou zijn dat meteorieten afgevangen worden. Maar, als Jupiter ontworpen is om meteorieten af te vangen, wat is dan het doel van die meteorieten? Waarom zijn die er überhaupt? Die meteorieten hadden toch gewoon weggelaten kunnen worden uit het ontwerp van de cosmos? Heeft de Ontwerper niet goed nagedacht over de details? Heeft hij niet alles onder controle? En werkt Jupiter wel als meteorieten-vanger? Waarom heeft de jonge aarde dan zo'n last gehad van bombardementen dat het ontstaan van leven vertraagd werd? (18). (Trouwens nog steeds). Waarom zijn de dinosauriërs dan uitgestorven? Waarom veroorzaakte een botsing in de 'asteroid belt' een regen met brokstukken op de aarde tijdens het Ordovician? Is het zuurstofpercentage van de aardse atmosfeer van 21% een voorbeeld van fine-tuning? Is dat het meest optimale percentage? Waarom was er geen zuurstof in de atmosfeer van de jonge aarde? Waarom was het zuurstofpercentage 300 miljoen jaar geleden 30% en 250 miljoen jaar geleden maar 15%? (4). En waarom is er 78% stikstofgas in de aardse atmosfeer? Dit is aan te vullen met vele voorbeelden, die deels de selectiviteit van data verzamelen en deels de irrelevantie van zijn voorbeelden aantonen.
    Het idee achter fine-tuning is doelgericht denken. De enige die schijnt te erkennen dat doelgericht denken uit de moderne wetenschap is verdrongen en in de religie thuis hoort is Gerard Bodifée. Al in de 17e eeuw is de gedachte dat God de architect van het universum is, al niet meer vanzelfsprekend.

    Het lijkt dat de redactie niet goed heeft nagedacht over de volgorde van de hoofdstukken. De hoofdstukken over kosmologie zouden aan die van biologie vooraf moeten gaan. Ook wordt geen enkele aandacht besteed aan het interessante gebied dat op het grensvlak ligt van fine-tuning en ontstaan van leven (5). De biologische en kosmologische hoofdstukken hangen daardoor als los zand aan elkaar. Daardoor ontstaan komische effecten: auteurs als Dekker doen hun best om de lezer uit te leggen dat het ontstaan van leven ontzettend moeilijk is, terwijl de kosmologen uitleggen dat de kosmos op maat gemaakt is voor het leven.


Schoonheid

Mart de Groot heeft een origineel argument voor ontwerp: schoonheid (esthetiek). 'Schoonheid is een gift van de Ontwerper'. Deze uitspraak valt buiten de wetenschap. Schoonheid is volgens de Groot niet evolutionair te verklaren. Deze uitspraak is wel verifieerbaar en is onjuist. Schoonheid komt niet uit de lucht vallen! Neem de pauwenstaart. Bij pauwen is experimenteel vastgesteld dat het wegknippen van de ogen op de pauwenstaart tot gevolg heeft dat de mannetjes minder aantrekkelijk zijn voor de vrouwtjes (12). Darwin noemde het verschijnsel dat individuen hun partnerkeuze baseren op een ideaalbeeld sexuele selectie. En dat is wel degelijk experimenteel te onderzoeken. Mannetjes zebravinken met een nepkuif op de kop bleken voor vrouwtjes veel aantrekkelijker, terwijl die kuif in de natuur helemaal niet voorkomt (25).
Bij de mens zijn er behalve culturele, ook biologische determinanten van schoonheid. In alle culturen die bestudeerd zijn hebben mannen voorkeur voor vrouwen met fysieke eigenschappen die een indicatie zijn voor vruchtbare leeftijd en gezondheid. Wat door mannen wordt gezien als vrouwelijke schoonheid komt niet uit de lucht vallen, maar heeft in het verleden geleid tot voortplantingssucces (13).
Ook is er een relatie tussen gezondheid en schoonheid. Vergelijk gezonde mensen en mensen met pokken, rode hond, geelzucht, mazelen, lepra, psoriasis. Schoonheid is de afwezigheid van ziekte en misvormingen. Gezondheid heeft een relatie met evolutionaire fitness. We kunnen genieten van de geur en kleurenpracht van bloemen, maar de verklaring van hun schoonheid is dat insecten er door worden aangetrokken en vervolgens voor kruisbestuiving zorgen.
In de Middeleeuwen dacht men dat vogels zingen om God te loven met hun lied, en later dacht men om mensen te behagen. Tegenwoordig weten we dat vogels zingen om hun territorium af te bakenen. In al deze gevallen heeft schoonheid een evolutionaire verklaring en hebben we er geen ontwerper voor nodig.

 
peacock
Schoonheid is wat vrouwtjes in het verleden hebben gekozen

Phalaenopsis (orchid)
Geur en kleurenpracht van bloemen hebben evolutionair voordeel

mannetje zebravink met nepkuif
Een mannetjeszebravink met een nepkuif op zijn kop is aantrekkelijker voor vrouwtjes.
Venus de Milo

Schoonheid is wat voortplantingssucces opleverde

kleine sprinkhaanzanger
vogelzang is territorium verdediging
satinbowerbird   satinbowerbird
De bowerbird bouwt een nest om een vrouwtje te lokken en decoreert het met allerlei voorwerpen die hij maar kan vinden (zelfs wasknijpers!). Deze soort heeft een voorkeur voor blauw. Een gevoel voor schoonheid valt hier niet te ontkennen.

Het oordeel van de wetenschap over Intelligent Design

Het standpunt van de wetenschap over Intelligent Design zal men tevergeefs zoeken in de bundel Schitterend ongeluk. In Science (8 Juli 2005, p.221) verscheen een editorial waarin werd duidelijk gemaakt waaraan iedere wetenschappelijke theorie moet voldoen en dat "ID can pass none of these tests". Nature (28 april 2005) had een editorial en een 4 pagina lang journalistiek overzichtsartikel over Intelligent Design, waarin voor- en tegenstanders aan het woord kwamen. Het constateerde dat "Even considered on its research merits, scientists mostly agree that intelligent design rests on shaky foundations" (p.1063). Naar aanleiding van de positieve uitspraken van president Bush over Intelligent Design schreef Nature (11 Aug 2005) een editorial met de voor zichzelf sprekende titel Keeping religion out of science class en een news item "Scientists attack Bush over intelligent design" (p.761). De NewScientist (9 Juli 2005) had een Editorial: Creationism against Darwinism? No contest. In de Scientific American (April 2005, p4) verscheen een uitzonderlijk sarcastische artikel ("Okay, We Give Up") over intelligent design en andere pseudo-wetenschappen. Het liet aan duidelijkheid niets te wensen over: Intelligent Design wordt verworpen als pseudo-wetenschap. In 2002 publiceerde Scientific American het geruchtmakende artikel 15 Answers to Creationist Nonsense (July 2002; John Rennie) en andere (9). De National Geographic (nov 2004) had een coverstory Was Darwin Wrong? Het antwoord luidde: "NO. The evidence for evolution is overwhelming." (p.4). (Nederlandse editie: Had Darwin Gelijk?).
Cees Dekker wil ID graag in verband brengen met modern wetenschappelijk onderzoek (nanotechnologie, etc). Echter de moderne wetenschap heeft ID unaniem verworpen. Een recent bewijs is het Amerikaanse tijdschrift Science van 23 December 2005 met het thema Breakthrough of the year: Evolution in Action. In Science van 6 jan (en Editorial 13 Jan) 2006 Judge Jones Defines Science - And Why Intelligent Design Isn't (gratis link) wordt de beslissing van rechter Jones weergegeven, die gebaseerd is o.a. op getuigenverklaringen, dat ID geen wetenschap is. Een actueel overzicht van standpunten (pro-evolutie en anti-creationisme) van 71 Amerikaanse wetenschappelijke verenigingen en beroepsgroepen is te vinden op de site van het Amerikaanse National Center for Science Education (NCSE). Ook individuele Christelijke wetenschappers wijzen ID af. Voorbeelden zijn: de geneticus Francis Collins en de evolutiebioloog Joan Roughgarden.

De Nederlandse pers over het boek

De Nederlandse pers was niet enthousiast over het boek Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp?. De Volkskrant van 4 juni 2005 was negatief en zelfs het christelijk dagblad Trouw (11 juni 2005) had een negatieve recensie. Opmerkelijk was de ingezonden brief van 7 evolutiebiologen van de christelijke Vrije Universiteit, Amsterdam, (website), in de Volkskrant van 11 juni, waarin ze schrijven: "Onder VU-biologen is geen sprake van ook maar enig draagvlak voor het ID-gedachtengoed." Dit is verheugend, omdat in juni 1996 het VU-tijdschrift 'Wetenschap Cultuur en Samenleving' een essay 'Scheppen uit het niets' publiceerde van de creationist Dr. F. Paesi. Er kwam toen geen enkele reactie uit de VU gemeenschap en mijn reactie werd niet gepubliceerd. De 7 evolutiebiologen tonen aan dat er wel iets veranderd is bij de VU.
 

Conclusie

Als je het boek goed leest, ontdek je in het boek zelf de reden waarom het Intelligent Ontwerp argument niet werkt. De overeenkomst tussen Paley's horloge en biologische systemen gaat mank, zegt Ronald Meester. Verbazingwekkend genoeg was dus William Paley's horloge-analogie al vóór Darwin weerlegd! Daar hadden we Darwin dus niet voor nodig. Na Darwin was Paley's analogie geheel overbodig geworden om de complexiteit van levende wezens te verklaren. Dit sluit een ontwerper niet uit, omdat de wetenschap niets over bovennatuurlijke ontwerpers kan zeggen, zoals ook door tenminste twee auteurs wordt vastgesteld. Je kunt dan ook met een bovennatuurlijke ontwerper nooit een wetenschappelijk probleem oplossen. Het zal daarom altijd een vrijetijdsbesteding blijven om een ontwerper met wetenschappelijke methoden aan te tonen. Dit zou een onschuldig tijdverdrijf zijn, ware het niet dat ze hardnekkig het publiek blijven vertellen dat ID wetenschap is. Tenslotte hebben we geen ID-ers nodig om het publiek te vertellen wat de onopgeloste problemen in de wetenschap zijn. Dat doet de wetenschap zelf (6).
 

Noten

  1. Het document http://www.arn.org/behe/mb_response.htm waarop Dekker zich meermalen beroept bestaat niet (meer) (5 en 7 juni 2005 getest). Dekker had op z'n minst de titel van het artikel erbij kunnen geven en de datum waarop hij het gedownload had, zoals gebruikelijk is als je internetbronnen citeert. De file is terug te vinden in het Internet Archive. Daaruit blijkt dat hij nu onderdeel is van de homepage van Behe op ARN, maar ook dat Behe sinds die tijd niets heeft toegevoegd.
  2. Dit wordt uitgelegd in mijn review van haar boek Acquiring genomes.
  3. Michael Ruse (2005) The Evolution-Creation Struggle, Harvard University Press.
  4. Nick Lane heeft een heel boek geschreven over de nadelen van het gebruik van zuurstof (review). Andere pseudo-ft voorbeelden zijn: heeft de aarde seizoenen opdat de trekvogels jaarlijks naar het zuidelijk halfrond kunnen vliegen? Is het aardmagnetisme en de sterrenhemel ontworpen om hen daarbij te helpen? De aarde draait om zijn as, zodat mensen weten wanneer ze moeten slapen. Zie ook David Beerling (2007) The Emerald Planet over zuurstof. Een prachtige grafiek van grote schommelingen in het zuurstof gehalte in de loop van de geschiedenis van de aarde: Out of Thin Air: Dinosaurs, Birds, and Earth's Ancient Atmosphere. Hoe één grafiek het hele idee van fine-tuning overhoop kan gooien (grafiek op pagina 30). (gratis full text)
  5. Onderwerpen als Links- en Rechtshandige aminozuren en suikers horen daarin thuis. Verder: afgrenzen van fine-tuning. Fine-tuning kan nooit garanderen: een bepaalde DNA-volgorde, de huidige genetische code, een richting in de evolutie, het ontstaan van de mens, etc.
  6. D. Kennedy and C. Norman (2005) What Don't We Know?, Introduction to 125 Questions. Science, 309, 5731, 78-102, 1 July 2005.
  7. Victor J. Stenger (2004) "Is the Universe Fine-Tuned for Us?" in Why Intelligent Design Fails, Young and Edis, p.177.
  8. Conway Morris' boek Life's Solution bevat een hoofdstuk "Towards a theology of evolution?".
  9. Michael Shermer (2005) The Woodstock of Evolution, Scientific American (artikel bevat analyse van ID). Het tijdschrift had op 06/17/2002 een artikel Bad Science and False Facts van de Editors, wat ook over ID gaat.
  10. Inleiding in de filosofie. Open Universiteit (1998), p257.
  11. We don't have such a theory right now is een uitspraak van Dr. Paul Nelson (zelf een bekend ID-er) over intelligent design theorie.
  12. John Alcock (2001) Animal Behavior, p.348
  13. David Buss (1998) The strategies of human mating in Sherman & Alcock Exploring Animal Behavior, Readings from American Scientist, sec edition. Sinauer.
  14. Kate Ravilious (2005) "Top 5 cosmic threats to life on Earth", NewScientist, 16 July 2005, p.32-37. Dat het heelal 'afgestemd is op leven' wordt hier sterk gerelativeerd! Supernova bedreigen leven op aarde. Gigantische waterstofwolken, 'Gamma-ray bursts' (γ-ray burst) en 'Magnetars' kunnen de aardse ozonlaag aantasten en daardoor het voortbestaan van leven op aarde in gevaar brengen. Een ander aspect van UV-straling is DNA-schade (mutaties), wat de motor van evolutie is. Is dat 'het nut' van UV-straling? Maar dan zou toevallige DNA-schade juist 'de bedoeling zijn', waardoor Cees Dekker met zijn strijd tegen het toeval in zijn hemd komt te staan. Volgens een publicatie in de Geophysical Research Letters (juli 2005) heeft een gammaflits waarschijnlijk het grotendeels uitsterven van het leven in de zee 443 miljoen jaar geleden veroorzaakt. [NRC 13 aug]
  15. In mijn review van Denton noem ik betere redenen om Paley's analogie argument te verwerpen. Bovendien is er een tweede en zeer interessante versie van Paley's argument die Meester niet noemt.
  16. Lynn Rothschild (2003) "The sun: the impetus of life" in: Evolution on Planet Earth, p.94.

  17. DE AARDE IS NIET ECHT EEN VEILIGE PLEK VOOR HET (MENSELIJK) LEVEN   [ update: 14 Jun 2016 ]
    Voor de goede orde: zoals Wubbo Ockels opmerkte: in de ruimte is het –200 graden, geen zuurstof en geen zwaartekracht. De aarde is geschikt voor leven. Maar dat wil nog niet zeggen dat de omstandigheden op aarde perfect zijn voor (menselijk) leven. Fine-tuning van omstandigheden op aarde is niet alleen een vaag begrip, maar berust vooral op selectieve data (zie ook: 14). Is fine-tuning een falsifieerbare hypothese? Welke feiten zouden fine-tuning weerleggen?
    • Het heelal (als geheel) is geen vriendelijk plaats voor het leven.
      Oorzaak: buiten de aardse dampkring heerst een vacuum (geen zuurstof) en is het nogal koud (absolute nulpunt). Alleen op de oppervlakte van planeten in de habitable zone is leven mogelijk. Gamma-ray bursts (γ-ray) gericht op onze aarde maken de aarde geen veilige plaats voor leven. Zie ook: noot 14, en 32.
    • Ons zonnestelsel lijkt niet ontworpen voor de mens ('niet-antropocentrisch zonnestelsel').
      Bij het ontwerp van ons zonnestelsel is geen rekening gehouden met de menselijke maat en de behoefte aan een regelmatige kalender. Waar moet je de kalender op baseren? Als je de kalender baseert op de maan krijg je nooit een geheel aantal maanden in een jaar of een vast aantal hele dagen in een maand. Als je de kalender baseert op de zon, krijg je nooit een geheel aantal dagen in een jaar zonder dat het op den duur uit de pas gaat lopen. De reden is dat de verhouding van de aardrotatie om de eigen as en om de zon geen geheel getal is. De Mesopotamische, Egyptische, Chinese en Islamitische beschavingen hebben daar lang mee geworsteld.
      • Dag: Om met iets simpels te beginnen: hoe lang duurt een dag? De daglengte is een natuurlijk gegeven: 1 rotatie van de aarde om zijn as. En we hebben die arbitrair verdeeld in 24 uren, en 1 uur in 60 minuten en 1 minuut in 60 sec (= 86400 seconden in 24 uur). Maar de siderische rotatieduur is 23 uur, 56 minuten en 4 seconden. Dat wil zeggen dat de sterren weer op dezelfde plaats aan de hemel staan. Doordat de aarde inmiddels ook een stukje verder in zijn baan om de zon is gekomen moeten we nog 3 minuten 56 seconden wachten voordat de zon precies op dezelfde plaats staat. Het tijdsverloop van 24 uur wordt ook wel één zonnedag genoemd. We zouden de arbitraire dagindeling van 24 uur, 60 min en 60 sec ook overeenkomstig het tientallig stelsel kunnen indelen zoals bijvoorbeeld: 10 uur/dag, 10 min/uur, 10 sec/min, 10 dsec/sec. Dat ziet er al veel regelmatiger uit, maar de variabele daglengte zou nog steeds een probleem blijven.
      • uur: de Babyloniers deelden een dag+nacht in 12 gelijke delen in. De Grieken en Romeinen deelden dag+nacht in 24 gelijk delen (uren). Het probleem is dat 1/24 van zonsopkomst tot zonsopkomst niet gelijk is door het jaar heen. Daardoor verschilt een uur in lengte. De 'oplossing' (eigenlijk een noodgreep) was om een uur te definieren als 1/24 van een gemiddelde zonnedag. Daarmee heeft een uur een vaste tijdsduur gekregen, maar varieert het aantal uren zonlicht per 24 uur (38).
      • seconde: is geen natuurlijke eenheid. Is indirect afgeleid van de daglengte. Er zijn geen natuurverschijnselen bekend die exact 1 seconde duren, maar de halveringstijd van 79Zn komt in de buurt: 0,995 seconde (38).
      • Daglengte: Omdat de snelheid waarmee de aarde om haar eigen as draait niet 100% constant is, varieert de daglengte (of dagduur) enorm door het jaar heen. De daglengte is gedefinieerd als de tijd tussen zonsopgang tot zonsondergang. Op het Noordelijk halfrond valt de kortste dag (minder dan 8 uur) op 21, 22 of 23 december, rond 21 juni is de dag het langst (meer dan 16 uur). Toch duren alle dagen 24 uur! Dit grote verschil in daglengte staat in contrast met onze Westerse 8-urige werkdag het hele jaar door. Gevolg: 's winters in het donker naar je werk en in het donker thuiskomen. Een poging om daar iets aan te doen is zomertijd-wintertijd systeem. Door het manipuleren van de klok probeert men iets meer te profiteren van het zonlicht. Het is een complex systeem, want begin en eind zijn niet op dezelfde datum door de jaren heen omdat men het op zondag wil laten vallen. Ook doet niet ieder land mee en begint niet op dezelfde datum. Inflexibel, omdat met de wintertijd eenmalig de klok 1 uur wordt teruggezet, terwijl het tijdstip van zonsopkomst en ondergang dagelijks verschuiven in zeer kleine stapjes (minuten en seconden). De winst aan zonlicht bij zonsopkomst bij het begin van de wintertijd (30 Oct 2016) is daardoor na plm 1 maand (4 Dec 2016) weer teniet gedaan (bron, bron, bron, bron, bron).
        Een andere maat is het tijdstip dat de zon op het hoogste punt staat, dat is 12 uur 's midddags. Echter, de rotatie van de aarde verandert in de loop der jaren in een onvoorspelbare mate zodat het hoogste punt een hele minuut per eeuw zal variëren. Daarom is de schrikkelseconde bedacht. Maar deze is politiek controversieel omdat deze handmatige in electronische apparatuur aangebracht zou moeten worden. Landen en belangengroepen zijn verdeeld (36).
        Dat is allemaal nog niets als je bedenkt dat de huidige daglengte van 24 uur 3,4 miljard jaar geleden 14,3 uur was en geleidelijk is opgelopen tot 24 uur door de afname van de rotatiesnelheid van de aarde (35).
      • Maand: Hoe lang duurt een maand? Er zijn 5 definities (zie hier). De meest gebruikelijk is de siderische maand: 27 dagen, 7 uur, 43 minuten, 11,6 sec. Geen enkele definitie van de maand bestaat uit gehele getallen. Daarom is de maand niet makkelijk in te passen in onze kalender (we rekenen immers in hele dagen). Vroeger bestonden er kalenders die op de maan gebaseerd waren. Zelfs in onze moderne kalenders hebben de maanden een wisselend aantal dagen: 28, 29, 30 of 31 dagen. We zijn er aan gewend, maar het blijft een noodoplossing. Dus, de omlooptijd van de maan is niet handig gekozen bij het ontwerp van ons zonnestelsel. Bovendien heeft de maan een eliptische baan om de aarde waardoor hij nooit op dezelfde afstand tot de aarde staat.
      • Jaar: Hoeveel dagen duurt een jaar? De afspraak is 365 dagen en in een schrikkeljaar 366 dagen. Om te beginnen is 365 niet een mooi getal: het is géén priemgetal, géén Fibonacci getal, etc. Helaas draait de aarde niet precies in 365 dagen om de zon ( zoals onze kalender suggereert, maar in 365,24220 dagen of: 365 dagen, 5 uren, 48 minuten en 45,1814 seconden (helemaal willekeurig getal). Wanneer begint 'de' kalender? In 46 v. Chr. werd de Juliaanse kalender ingevoerd door Julius Caesar. Het gemiddelde jaar in de juliaanse kalender telde exact 365,25 dagen. De Romeinse kalender bevat verschillende willekeurige ad hoc elementen: de 12 maanden hebben niet allemaal evenveel dagen, varierend van 28, 29, 30, tot 31 dagen, in een onregelmatige afwisseling. Verder werd iedere vier jaar een schrikkeljaar met 366 dagen ingevoerd. De extra dag werd aan het eind van februari toegevoegd. Het gemiddelde Gregoriaanse jaar duurt 365,2425 dagen. Maar zelfs dat is geen sluitende oplossing omdat het aantal dagen niet precies 365,25 is. Daarom is er ook nog de schrikkelseconde ingevoerd, zoals bijvoorbeeld eind december 2008 werd er een schrikkelseconde ingevoegd.
        De moslims hebben een afwijkende Islamitische kalender. Het islamitische jaar telt 12 maan-maanden (maankalender) en dat geeft 354.37 dagen of: 354 of 355 dagen in een jaar (10 - 11 dagen korter dan het zonnejaar!). Er is daardoor elke drie jaar een schrikkelmaand ingevoegd om in de pas te lopen met de seizoenen. Maar er zijn meer complicatie's.
        Door de onhandige paramaters van ons zonnestelsel hebben diverse culturen eigen kalendersystemen ontworpen, en hebben ze een aantal wijzigingen ondergaan in de loop der eeuwen. Het is niet dat de diverse culturen te dom zijn om een regelmatige kalender te maken, het komt door het gebrek in afstamming van de aardrotatie, de rotatietijd van de aarde om de zon en de rotatietijd van de maan om de aarde en de rotatie van de maan om haar as. Het aantal dagen in een jaar had best een geheel getal kunnen zijn (bijvoorbeeld 100, 500 of 1000 dagen). Geen enkele fysische wet houdt dat tegen. Een kwestie van ontwerp! Een kwestie van fine-tuning!
        Maar dat is nog niet alles. De omwentelingssnelheid van de aarde is niet constant. Iedere 100.000 jaar neemt de daglengte ongeveer 2 seconden toe. Aangezien de duur van de omwenteling van de aarde om de zon constant is neemt het aantal dagen per jaar in de loop van de tijd af. Zo had het jaar tijdens het Devoon, 380 miljoen jaar geleden, ongeveer 396 dagen die 22 uur duurden (30).
      • De week is een culturele uitvinding die al in Genesis beschreven werd: 6 dagen schepping + 1 rustdag = 7 dagen. De 7-daagse week ontstond vermoedelijk in Assyrië tegen het eind van het 2de millennium v.Chr. Helaas zitten er niet precies 52 hele weken in een jaar: (52 x 7 = 364) +1 dag = 365 dagen en in een schrikkeljaar 364 + 2 = 366 dagen. Een maand heeft niet een vast aantal dagen. Dat komt omdat de maanomloop van Nieuwe Maan tot de eerstvolgende Nieuwe Maan gemiddeld 29,53059 dagen duurt. Geen geheel getal dus. Een jaar neemt 12,36836 maanden in beslag. Daar valt geen sluitende kalender van te maken (bron).
      Doordat de aardas ongeveer 23,5° uit het lood staat (tilt) hebben we seizoenen. De 4 seizoenen hebben een verschillende tijdsduur (zie voor definities hier).
      Iets ingewikkelder: Precies op de geografische Noordpool en de geografische Zuidpool gaat de zon een half jaar niet onder (de pooldag) en komt hij een half jaar niet op (de poolnacht). Op de poolcirkels komt de zon één dag per jaar niet op en gaat de zon één dag per jaar niet onder. Het aantal dagen per jaar dat de zon niet opkomt of niet ondergaat, wordt groter naarmate men vanaf de poolcirkels in de richting van de polen gaat (bron). Verdere complicatie's: saroscyclus (6585.322 dagen). Dit alles lijkt eerder slecht ontwerp (niet goed over nagedacht) dan fine-tuning!

    • ONZE AARDE LIJKT NIET ONTWORPEN VOOR DE MENS (fysiek):

    • Resources: Ondanks de aanwezigheid van grote hoeveelheden fossiele brandstoffen olie, gas en steenkool die we gretig gebruiken, hebben deze energiebronnen één groot nadeel: bij het verbranden er van komt het broeikasgas CO2 vrij. Volgens klimaatwetenschappers: "About 80% of coal, 50% of gas and 30% of oil reserves, respectively, would need to remain below Earth's surface if the world is to limit an increase in global mean temperature to 2°C." Dit creeert een dilemma: de aarde is voorzien van prachtige energiebronnen maar we kunnen ze niet ongelimiteerd gebruiken vanwege klimaatopwarming. (Nature 8 Jan 15). Ondanks de grote hoeveelheden water op onze planeet kan een drenkeling op zee dit zeewater niet drinken (zie: The Blue Planet).
    • Omkering van het aardmagnetisch veld: een omkering van het aardmagnetisch veld houdt in dat de magnetische polen op Aarde van positie wisselen. Sinds ruwweg 780.000 jaar bevindt de magnetische zuidpool zich op de geografische noordpool. In de geschiedenis van de Aarde hebben de magnetische polen al vele malen met elkaar van positie gewisseld. Ten tijde van een omkering staat door een afname van het aardmagnetisch veld de Aarde gedurende een paar duizend jaar bloot aan een hogere dosis schadelijke straling. Zie verder: bron.
    • Geomagnetische storm: Geomagnetic storm is een tijdelijke verstoring van het aardmagnetisch veld door een uitbarsting van zonnewind ('solar wind'). De geomagnetisdche storm maart 1989 legde electrecticiteitscentrales van Quebec, Canada gedurende 9 uur plat. Is dit fine-tuning?
    • Solar storms: solar storms zijn allerlei uibarstingen op de zon die geomagnetische stormen op aarde veroorzaken. De grootste zonne stormen waren de Halloween Storms van 2003 (wiki).
    • Supernova exlosies: "the Earth was exposed to a burst of multiple supernovae". Analyzing 120 ocean-floor samples from the Atlantic, Pacific, and Indian oceans, the team reports that iron-60 is detectable everywhere . A supernova explosion close enough to have lethal effects is expected to happen 1.5 times every billion years ... iron-60 is detectable everywhere and it doesn't seem to represent a single event, as the effected strata stretch from 1.7 million to 3.2 million years ago".(37)
    • Meteoriet inslagen.
      Het had niet veel gescheeld of al het leven was 250 miljoen haar geleden uitgestorven door de grootste massasterfte die de aarde ooit heeft meegemaakt: 95% van alle dieren en planten zijn toen uitgestorven (Tony Hallam (2005) Catastrophes and lesser calamities. The causes of mass extinctions). Daarbij vergeleken is de meteorite inslag die de dinosauriers deed uitsterven van 65 miljoen jaar geleden maar klein (daarbij stierven ook nog eens 90% van de mariene soorten op aarde uit).
      De NASA besteedt 4 miljoen dollar per jaar aan het zoeken van meteorieten die de aarde kunnen treffen. Volgens David Levy, de ontdekker van de komeet die in 1993 op Jupiter insloeg, kan er ieder moment een nog niet ontdekte komeet op de aarde inslaan. Voor een actuele lijst van pontentiele impacts zie Near Earth Object Program van de NASA. Gemiddeld zal er eens in de 70.000 jaar een inslag op aarde plaatvinden van een planetoïde met een doorsnede van tenminste 300 meter. Groot genoeg om een land als Frankrijk volledig te verwoesten.
      Meteoriet inslagen op aarde:
      • 13.000 jaar geleden explodeerde er een astroïde (met een geschatte diameter van 5 km) boven de Noordelijke ijskap in Noord Amerika wat een regen van puin over het continent veroorzaakte. Dit had als gevolg dat de temperatuur kelderde gedurende het volgende millenium. Op hetzelfde moment verdwenen plotseling de mammoet, bison, paard en de hoog ontwikkelde jagers cultuur genaamd 'Clovis'. De meest dramatische serie inslagen ('Late Heavy Bombardment') vonden plaats 3.8 miljard jaar geleden. Berekeningen tonen aan dat er 22.000 kraters op de aarde zijn gevormd met een diameter van meer dan 20 km (bron).
      • Zo'n 4.000 jaar geleden sloeg in Argentinië een groep meteorieten een enorme reeks kraters (Campo del Cielo) in het noorden van het land. Het gebied bevat minstens 26 kraters, waarvan de grootste 115 bij 91 meter meet.
      • In 1908: de tunguska inslag in Siberië in 1908 had een grondgebied zo groot als de randstad met de grond gelijk gemaakt en was hooguit vijftig meter groot (Govert Schilling, Volkskrant 24 juni 2006).
      • 26 september 2011, is een vergelijkbaar incident waarbij een vrouw om het leven kwam en acht Argentijnen gewond raakten bij een ochtendlijke meteorietinslag in de buurt van Buenos Aires (volkskrant).
      • In 2013 (15 feb) is er in Rusland (Oeral) een meteoriet van 10.000 kilo ingeslagen met grote schade en 1200 gewonden als gevolg (NOS).
      • Het noorden van Argentinië is in de nacht van 20 op 21 april 2013 opgeschrikt door een enorme vuurbal die enkele seconden zichtbaar was.
      • The asteroid 1950 DA is one of the most potentially hazardous known, with a 1 in 4,000 chance of impacting the Earth in the year 2880. Such an impact could have planet-wide consequences owing to the asteroid's size (a kilometre-sized). (Nature, 14 Aug 14)
    • Vulkaan uitbarstingen
      De aarde is niet echt een veilige plaats: "There are about 1500 potentially active volcanoes worldwide, aside from the continuous belt of volcanoes on the ocean floor. About 500 of these have erupted in historical time." (bron).
      De grootste eruptie ooit was de Toba supervulkaaneruptie (Sumatra) 75.000 jaar geleden die de menselijke bevolking tot 10.000 of zelfs 1.000 menselijke paren reduceerde voornamelijk doordat de temperatuur van de atmosfeer en oceanen 5 graden daalde (bron, zie ook: klimaat). Fine tuning?
      Nog eerder, nl. 100.000 jaar geleden, was er een gedeeltelijke instorting van de vulkaan Mauna Loa (Hawaii) die een mega-tsunami veroorzaakte zo hoog als de Eiffel toren (324 meter).
      De eerste grote Europese beschaving, de Minoïsche beschaving, werd vernietigd door een enorme vloedgolf (dit kan Atlantis zijn waar Plato over schreef). De uitbarsting van de Laki vulkaan in de zomer van 1783 op IJsland produceerde een giftige gaswolk (killer cloud) die over Noord-West-Europa trok en die 10.000 doden in IJsland, 23.000 doden in Engeland en indirect door een extreem strenge winter (als indirect gevolg van de uitbarsting) nog eens 8000 doden veroorzaakte. Dodental in andere Europese landen moet daar nog bij opgeteld worden. Bovendien veroorzaakte de Laki uitbarsting een verzwakking van de Indiase monsoon en een verminderdering van regenval in de Sahel in Afrika. De 1815 eruptie van Tambora (Indonesië) doodde 12.000 mensen direct en indirect nog eens 44.000 ten gevolge van de vernietiging van de oogst (Rotschild & Lister, 2003, p.283. Zie ook het boek: Tambora: The Eruption That Changed the World). Bij de 1883 Krakatau eruptie (Indonesië) vielen 36.417 doden en door de tsunami die het gevolg was vielen er nog duizenden gewonden, en er werden 165 dorpen verwoest. De uitbarsting van de vulkaan Pelee in 1902 op het eiland Martiniqu doodde 29.000 mensen. Behalve de doden en gewonden produceren vulkaanuitbarstingen stof, as en zwaveldioxide SO2 dat in de stratosfeer terechtkomt, waardoor het zonlicht verstrooid wordt en het klimaat op aarde koeler wordt (bron). De Bardarbunga vulkaan op IJsland is berucht vanwege de massale hoeveelheden giftig zwaveldioxide SO2 gassen die ze uitstoot.
      Een speciale categorie vulkanen zijn moddervulkanen (mud volcano). Zij produceren vooral het sterke broeikasgas methaan. Er zijn 1100 moddervulkanen bekend.
      Tenslotte is er nog een speciaal geval van het massaal vrijkomen van CO2 uit het meer Lake Nyos op 21 aug 1986 (Afrika) waardoor 1700 mensen en 3500 stuks vee omkwamen. De verklaring is dat CO2 zwaarder is dan lucht, op de grond blijft hangen, zuurstof verdrijft waardoor mensen en dieren stikken. In deze hoeveelheden is CO2 een gifgas. Lake Kivu is meer dan 3000 maal groter en bevat meer dan 350 maal zoveel gas dan de hoeveelheid die bij Lake Nyos vrijkwam (Nature). Dit is een geologisch verschijnsel en daarom heb ik het onder vulkanisme gerangschikt. De bron van de CO2 is magma onder het meer. (zie ook: 'chemische verbindingen').
    • aardbevingen en zeebevingen (chronologisch)
      Allerheiligenvloed: op 1 november 1570 worden de Nederlandse en Vlaamse Kust geteisterd door een watersnood. De aardbeving op 9 april 1721 in Iran veroorzaakte 250.000 doden. Op 1 november (alweer Allerheiligen!) 1755 kwamen 60.000 – 100.000 mensen om in de aardbeving, en tsunami die de hele stad Lissabon verwoestte. Omdat veel kerken instortten, vonden er zeer veel kerkgangers de dood.
      In 1923 vielen in de regio van de hoofdstad Tokio en de haven Yokohama naar schatting 140.000 doden bij een aardbeving die een kracht had van tussen de 8,0 en 8,4 op de schaal van Richter. Het was de ergste beving in Japan. Op 29 februari 1960 vond er een aardbeving plaats bij de kustplaats Agadir in Marokko met 15.000 doden (bron). Op 27 juli 1976 werd de streek rond Tangshan, ca. 200 kilometer ten oosten van Peking gelegen, getroffen door een catastrofale aardbeving met een kracht van 7,5 op de schaal van Richter. Het officiële dodental bedroeg 255.000, maar schattingen lopen op tot 800.000 doden. De plaats Tangshan, waar 1,6 miljoen mensen woonden, werd met de grond gelijk gemaakt (KNMI). Nog erger: Op 23 januari 1556 werd China getroffen door een catastrofale aardbeving met een kracht van ongeveer 8 op de schaal van Richter. Het epicentrum lag iets ten oosten van het huidige Weinan, in een dichtbevolkt gebied rond Xi'an. Bij deze aardbeving vielen 830.000 doden. De schade was enorm tot op 400 km afstand, met landverschuivingen en het veranderen van rivierstromen (KNMI). De 1999 Izmit aardbeving in Turkije doodde meer dan 17.000 mensen. Recente aardbevingen: tweede kerstdag 26 december 2003 in Bam (Iran) 43.000 doden; tweede kerstdag 26 december 2004: Indische Oceaan 2004 (Tsunami) meer dan 290.000 doden; de dodelijkste aardbeving van 2005 was 8 oktober 2005: Kasjmir (Pakistan) met 87.351 doden en 69.000 gewonden. Dichter bij huis: de aardbeving (6.3 Richter) in Italië van 6 april 2009 heeft inmiddels 289 doden geëist.
      Dit is een korte opsomming van de grootste rampen. Frequenter zijn de kleinere natuurrampen met minder doden, of alleen gewonden. Zo zijn er 3000 aardbevingen per jaar met magnitude 5, 100 pj met magnitude 6, 20 pj met magnitude 7, 2 pj met magnitude 8 en 5 sinds 1900 met een magnitude van 9 (zie: Aardbevingen in het verleden). Aardbevingen zijn niet een verschijnsel van het verleden:
      - Op woensdag 15 aug 2007 zijn zeker 72 mensen in Peru om het leven gekomen door een zeebeving (Een zeebeving is een aardbeving waarvan het epicentrum op zee ligt). Zeker 680 personen raakten gewond. De beving met een kracht van 7,9 op de schaal van Richter vond plaats in de Stille Oceaan, vlak voor de kust van Peru. Het is de zwaarste aardbeving in Peru sinds vijftig jaar. Opmerkelijk detail: een kerk stortte in, kerkgangers werden bedolven onder het puin (bron).
      - Op 12 mei 2008 vond er een aardbeving plaats in China met een kracht van 7,9 op de schaal van Richter (Wenchuan earthquake) en heeft meer dan 50.000 mensen het leven gekost. Op 27 mei was het officiele dodental gestegen tot 67.183 (bron). Volgens de Volkskrant (9 mei 2009) is het dodental gestegen tot bijna 88.000. De aardbeving had landverschuivingen (landslides, mudslides) tot gevolg en grote ecologische schade (landbouwgrond vernietigd) (Science, 8 mei 09). Voor iedere dode staat een veelvoud van overlevenden die omgekomen familieleden hebben te betreuren en zonder hen verder moeten leven. Er zijn diverse zelfmoorden gemeld.
      - In Pakistan zijn op 29 oktober 2008 minstens 140 mensen om het leven gekomen bij een zware aardbeving (6,4 op de schaal van Richter) in het zuidwesten van Pakistan (bron).
      - Het westen van Indonesië is op 30 sep 2009 opgeschrikt door een krachtige zeebeving (7,6 tot 7,9 op de schaal van Richter). Er zijn er zeker 75 doden gevallen. De beving had een momentmagnitude van 7,6. Het epicentrum van de beving lag 50 kilometer ten noordwesten van de havenstad Padang, voor de westkust van Sumatra (bron).
      -Op dinsdag 12 Januari 2010 werd Haïti getroffen door een zware aardbeving, met een kracht van 7,0 op de schaal van Richter. De schattingen van het aantal doden lopen uiteen van dertig- tot vijftigduizend tot honderdduizend (bron). Op 12 feb ging de regering er van uit dat er 230.000 mensen zijn omgekomen (bron).
      - Op 27 Feb 2010 werd Chili getroffen door een aardbeving van 8,8 op de schaal van Richter. Het dodental is opgelopen tot 708 (bron).
      Ook veroorzaken natuurrampen schade aan de infrastructuur met als gevolg gebrek aan schoon drinkwater, zodat besmettelijke ziekten zich kunnen verspreiden. Geblokkeerde rivieren door landverschuivingen kunnen overstromingen veroorzaken. Veilig is niet alleen fysiek overleven. Daar komt ook de emotionele ontreddering van de overlevenden bij.
    • Aardverschuiving (niet veroorzaakt door aardbeving).
      - 15 dec 1999 Vargas tragedy: when the torrential rains and the flash floods and debris flows that followed on 14–16 December killed tens of thousands of people. (mudslides = modderstromen)
      -2 maart 2010: Bij een aardverschuiving in het oosten van Uganda zijn ten minste 45 mensen omgekomen. Ongeveer 300 mensen worden vermist. Na hevige regenval werd gisteren door de aardverschuiving een heel dorp bedolven. Delen van Uganda en het aangrenzende Kenia hebben al twee maanden met overvloedige regenval te kampen (bron).
    • Sink holes
      Het komt voor dat mensen of auto's verdwijnen in plotseling ontstane gaten in de grond (zinkgat, sink hole). Een bijzonder angstwekkend verschijnsel. Letterlijk: de grond zakt weg onder je voeten. Voorbeeld: in Amerika verdween een hele slaapkamer (op de begane grond) met man in de grond, het huis bleef staan. De man is nooit meer terug gevonden (Swallowed by a Sink Hole). Voorbeeld: Sinkhole Swallows Shocked Teenager's Car.
    • Lawines (niet: sneeuwlawines).
      Een nog niet genoemd geologisch verschijnsel is lawines van vallende rotsblokken. In sept 2008 kwamen zeker 34 mensen (opgelopen tot 47) in Caïro om het leven onder het puin van enorme rotsblokken die van een heuvel loskwamen en op een sloppenwijk neerstortten (bron). Op 1 november 2009 zijn zeker twee mensen op het Spaanse vakantie-eiland Tenerife om het leven gekomen door een rotslawine (circa 40 meter rots brak af van een klif) (bron). Een tonnen wegende rotsblok heeft 25 jan 2010 een woonhuis van twee verdiepingen in de Oost-Beierse plaats Stein an der Traun met de grond gelijk gemaakt. In het huis woonde een gezin met twee kinderen (bron).
    • The Blue Planet
      De aarde wordt ook wel de 'Blue Marble' genoemd omdat 70% van het aardoppervlak is bedekt met water. Dat is te zien vanuit de ruimte. Maar van al het water op aarde is slechts 2,59% zoet water. Een klein gedeelte hiervan (zo'n 1% van de totale watervoorraad) is geschikt om als drinkwater gebruikt te worden. Zo kan het gebeuren dat een sportvisser 66 dagen op zee (!) ronddobberde van regenwater afhankelijk was om in leven te blijven ("Ik vroeg God: please, geef me regenwater"). (bron. Voor iemand die lange tijd zonder drinkwater op zee zit is het drinken van zeewater zeer schadelijk.
    • Overstromingen
      - 2009: Een dambreuk bij Jakarta in de nacht van donderdag 26 maart 2009 veroorzaakte zeker vijftig doden. Door hevige regenval stond het water hoger dan gebruikelijk in het Situ Gintung-meer (bron).
      - 2009: Bij overstromingen in de Turkse stad Istanbul zijn woensdag 09-09-09 al tenminste 28 mensen omgekomen. Oorzaak: extreem zware en aanhoudende regenval. De problemen zitten vooral in westelijke wijken van de stad, die de afgelopen jaren razendsnel zijn gegroeid. Door alle nieuwbouw heeft de grond geen absorptievermogen meer. Bovendien is gebouwd op plekken waar vroeger beekjes stroomden. Veel natuurlijke afvoerwegen voor het water zijn er gedempt of afgesloten (bron).
      - 31 juli 2010: Het dodental tgv overstromingen in het noorden van Pakistan is opgelopen tot boven de 1100. Door aanhoudende moessonregens zijn rivieren buiten hun oevers getreden. Op tal van plaatsen ontstonden aardverschuivingen (bron).
      -- Overstromingen in het verleden:
      - Nederland: de watersnood in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 verdronken meer dan 1800 mensen en veel dieren. Springtij en een noordwesterstorm stuwden het Noordzeewater op tot recordhoogte. In Vlaanderen verdronken gedurende de ramp 28 mensen. In Engeland verloren 307 mensen het leven, in totaal zijn ongeveer 220 zeelieden op zee gebleven (bron).
      - De Kerstvloed in de nacht van 24 op 25 december 1717 kostte 14.000 doden in Nederland, Duitsland en Scandinavië. In Groningen verdronken er ruim 2200 mensen en 37000 stuks vee (wiki).
      Zie ook: Stormvloeden en grote overstromingen in Nederland.
    • Klimaat, weer, diepzee:
      • Snowball Earth: Het had niet veel gescheeld of de aarde was voorgoed een met ijs bedekte planeet geworden ('Snowball Earth' duurde maar liefst 35 miljoen jaar!) en zeer waarschijnlijk zouden meercellige planten of dieren dan nooit ontstaan zijn.
      • De aarde zelf is van tijd tot tijd de grootste vijand van het leven op aarde. Aan het eind van het Permian is er zoveel toxisch H2S uit de oceaan in de atmosfeer terecht gekomen, dat zowel op land als in de zee planten en dieren uitstierven. Bovendien tast H2S de ozonlaag aan, waardoor schadelijke UV straling vrij spel krijgt. Het schadelijke effect van H2S wordt nog eens versterkt door stijgende temperaturen die veroorzaakt werden door stijgende CO2 concentraties in de atmosfeer afkomstig uit vulkanen (global warming). Peter D. Ward (2006) Impact from the Deep, Scientific American, Oct 2006, p.42-49.
      • De mens is niet aangepast om op iedere plek op onze aarde te leven zoals op hoogtes boven 6000 meter (weinig zuurstof). De commerciële luchtvaart vliegt op een hoogte van 9000 meter. Zonder technische maatregelen in het vliegtuig overleven mensen dat niet, hetgeen pijnlijk duidelijk is geworden bij de Helios 522 air crash in 2005. Alle 121 inzittenden inclusief de piloten raakten bewusteloos door hypoxia (zuurstofgebrek). Beklimmers van de Mount-Everest ondervinden extreme vermoeidheid en geestelijke desorientatie ten gevolge van zuurstofgebrek. Veel patiënten op de intensive care sterven door gebrek aan zuurstof. In de oceaan op diepten van meer dan 500 meter is het te koud, te weinig zuurstof, te weinig lucht en te hoge druk voor leven. De mens is sowieso niet aangepast voor leven in water. Een groot deel van het aardoppervlak bestaat uit water. Er is dus maar een beperkte zone van de aarde bewoonbaar voor de mens.
      • hittegolven, klimaat opwarming: de hittegolf van 24 aug 2003 veroorzaakte 900 - 1300 doden extra ten opzichte van de gemiddelde dagelijkse sterfgevallen in Baden-Wurttemberg (bron: Nature, 2004, 432: 559-560). De mogelijke risico's van een toename van extreem warme zomers voor de gezondheid bleken tijdens de extreem warme zomer van 2003. Toen vielen er in het westen en zuiden van Europa meer dan 20.000 extra doden (bron).
        - Als gevolg van de opwarming van de aarde zullen zich miljoenen extra nierstenen vormen. Alleen al in de Verenigde Staten krijgen tegen het jaar 2050 tussen de 1,6 en 2,2 miljoen extra patiënten een niersteen, volgens wetenschappers van de universiteit van Texas deze week in het vakblad PNAS. Het is een van de eerste studies waaruit blijkt dat de klimaatverandering ook directe medische gevolgen voor de mens heeft. Nierstenen komen vaker voor bij mensen in warme landen (bron).
      • bliksem: volgens 'The National Lightning Safety Institute' (USA) zijn er 7,441 mensen gedood door bliksem tussen 1940 and 1981. Om in de woestijn te overleven moet de mens 20 liter water per dag drinken. Temperaturen hoger dan 40°C kosten mensenlevens (vooral kwetsbare groepen als bejaarden).
      • bosbranden ('wildfires'): Eén van de grootste bosbranden van Australië woedde in 1983, na een zeer droge periode die duurde tussen april 1982 en januari 1983. Op woensdag 16 februari 1983 braken +/- 180 bosbranden uit. De grootste branden begonnen in de staat Victoria: in de heuvels van Adelaide en in het zuidoosten van de staat South Australia verbrandde 159.000 hectare land. 75 mensen vonden de dood, waarvan 12 leden van de Vrijwillige Brandweer (bron). Op 7 februari 2009 (Zwarte Zaterdag) ontstonden dertig branden in Australie (temperaturen werden gemeten van 47 graden, bij windsnelheden van 100 kilometer per uur) met 173 doden (bron), op 22 feb stond het aantal doden op 209. Er werd een gebied ter grootte van Noord-Brabant in de as gelegd. Tussen 1804 en 2007 zijn er in totaal in Amerika 3300 mensen omgekomen door grote bosbranden ('wildfires') (bron). Nog meer slachtoffers vilen bij de Russian wildfires (56.000 doden).
      • Noodweer: in Polen en Tsjechië heeft noodweer in de nacht van donderdag op vrijdag 23/24 juli 2009 aan 8 mensen het leven gekost. De meeste doden kwamen om door omvallende bomen (bron).
      • Moesson regens: de moesson duurt van juni tot september en leidt jaarlijks tot overstromingen in Zuid-Azië. De overlast tijdens het seizoen 2007 geldt echter als een van de ergste sinds mensenheugenis. Het aantal doden als gevolg van de moesson van de afgelopen weken in India, Bangladesh en Nepal is tot tweeduizend gestegen. Zie ook: Wateroverlast en overstromingen.
      • orkanen, tornado's, cyclonen, tyfonen:
        Nederland: extreem harde storm met windkracht 11 (windstoten tot 151 km/u) op 13 november 1972 waarbij 10 mensen het leven verloren.
        Als record voor het aantal slachtoffers gold lange tijd de cycloon van 7 oktober 1737 in de Golf van Bengalen, waarbij meer dan een kwart miljoen slachtoffers te betreuren waren. Inmiddels is men van mening dat een vloedgolf in Bangladesh uit 1970 daar niet voor onderdeed; sommige bronnen schatten het aantal doden bij die catastrofe zelfs op 300.000 (bron). Volgens andere bronnen was het aantal slachtoffers in Bangladesh door tropische cyclonen naar schatting:
        jaardoden
        1970500.000
        1971300.000
        198810.000
        199113.000
        199139.000
        1991125.000
        1994200
        19981000
        2007(15 nov)3.000 - 5.000

        De cycloon van 2007 bereikte windsnelheden van 241 km/uur en viel daarmee in de zwaarste categorie klasse 5 (Hurricanes). Op 2-3 mei 2008 veroorzaakte een cycloon met windsnelheden tot 190 kilometer per uur in het zuiden van Birma zeker 350 doden; op 8 mei werd het aantal doden op 23.000 mensen geschat (bron); op 16 mei was het officiële dodental gestegen tot 77.738 (bron). Op 5 juli wordt het officiële dodental geschat op 84.537 doden en 53.836 vermisten, van wie niemand gelooft dat ze nog in leven zijn (nrc). Op 27 Dec schat de Volkskrant dat er 140.000 doden zijn.

        orkaanjaardoden
        Sint Cyriacus-orkaan18993100 - 3400
        Galveston19008000 - 12000
        Camille1969256
        Mitch19989021
        Galifo200410 - 30
        Ivan2004114
        Katrina20051800
        Rita2005119
        Stan20051156
        Wilma200547
        Ioke tyfoon2006?
        Nargis cycloon Myanmar (Birma)200868.833 - 127.990
        Ketsana tyfoon (Filippijnen)2009  300
        storm (Sicilië, Italië)2009 18
        totaal: 92.456 - 156.251

        De orkaan Katrina was een van de grootste natuurrampen in de geschiedenis van de Verenigde Staten en was vergelijkbaar met het aantal Nederlandse slachtoffers bij de Watersnood van 1953 (bron). Amerika mag 4 grote orkanen per jaar verwachten. Naast directe doden, overlijden mensen na de ramp door falende hulpverlening (zie ook: menselijke, politieke oorzaken).
        De tornado's die 20 mei 2013 over Oklahoma en verschillende andere Amerikaanse staten trokken, worden vooralsnog ingeschat als een categorie 4 op de zogenoemde Schaal van Fujita, met windsnelheden van ruim boven de 300 km/u en ten minste 51 doden. De zwaarste categorie is 5. De tornado van maandag is de meest dodelijke storm sinds tornado Joplin in de staat Missouri 161 doden eiste in 2011 (bron).
    • chemische verbindingen: Twee belangrijke voorbeelden van het falen van de fine-tuning hypothese: Koolstofmonoxide en blauwzuur.
      • Koolstofmonoxide (CO) is een verbinding tussen Koolstof en Zuurstof en een gas dat onder meer ontstaat door onvolledige verbranding van koolstof. Koolmonoxide is giftig, kleurloos en reukloos. Het gas is giftig doordat het zich 200-300 maal sterker aan het eiwit hemoglobine bindt dan zuurstof, waardoor het bloed geen zuurstof meer naar de weefsels kan transporteren (bron).
      • blauwzuur : de acute giftigheid van blauwzuur (HCN) komt doordat het door de longen snel in het bloed kan worden opgenomen en naar de weefsels getransporteerd. In de cel bindt het zich onomkeerbaar aan het cytochroom C oxidase in de mitochondria. Op deze manier wordt de aerobe celademhaling stilgelegd, zelfs als er voldoende zuurstof aanwezig is. De hersencellen lopen het eerst schade op. Binnen enkele minuten treedt bewusteloosheid en de dood in.
        Als de fysische en chemische wetten gefinetuned waren voor het leven, dan zou de vorming van koolmonoxide en blauwzuur onmogelijk zijn geweest, of ze zouden geen dodelijk effect moeten hebben. Objectief gezien is koolmonoxide 200-300x beter gefinetuned voor binding met hemoglobine dan zuurstof. Dat is precies het tegenovergestelde wat finetuning voorspelt. Natuurlijk kun je je hier uit redden door te zeggen dat gegeven de chemische wetten het niet anders kan, etc., maar de vraag blijft natuurlijk waarom die chemische wetten en hemoglobine zo ontworpen zijn. Ook de opmerking dat er jaarlijks maar 11 doden koolmonoxidevergiftiging vallen in Nederland snijdt geen hout. Wat Darwinisme betreft: deze giftige stoffen bereiken in de vrije natuur nooit hoge concentraties, waardoor natuurlijke selectie op resistentie tegen deze stoffen nooit plaats heeft kunnen vinden en is daarmee afdoende verklaard. De Intelligente Ontwerper daarentegen had die problemen wel kunnen voorzien en oplossen.
      • Arseen. In Zuid-Oost Azië drinken miljoenen mensen bronwater dat arsenicum bevat. Het Arseen is afkomstig van geologische sedimenten van het Himalaya gebergte. Met name komt er veel chronische Arseenvergiftiging voor in India en Bangladesh, waar jaarlijks vele mensen aan sterven. Men is er voor drinkwater afhankelijk van grondwater dat een te hoog Arseengehalte heeft. Ook Vietnam heeft er last van. In totaal zijn er 100 miljoen mensen in Azië die last hebben van arseen in het drinkwater (Winkel, PNAS 2011). Arseen en veel Arseenverbindingen zoals rattenkruit zijn extreem giftig. Binnen het menselijk lichaam richt het verwoestingen aan in het spijsverteringskanaal, veelal met dodelijke afloop. Toediening van kleine hoeveelheden over een lange tijd veroorzaakt de symptomen die op een "natuurlijke" maag-darmontsteking lijken (bron). Dat aanpassing aan arsenicum wel mogelijk is bewijst een arsenicum-resistente bacterie (bron). Waarom kon dat voor de mens niet ontworpen zijn?
      • Thallium: komt overvloedig in de aardkorst voor en is uiterst giftig voor mens en dier. (Thallium poisoning). Men kan er behalve ratten ook mensen op een makkelijke manier mee om het leven brengen.
      • Agent Orange is een mix van chemicaliën (met o.a. dioxine als verontreiniging) die ernstige ziektes kunnen veroorzaken (kanker). In Vietnam werden duizenden kinderen met spina bifida (open rug) en andere misvormingen aan de ruggengraat geboren. Het menselijk lichaam is kennelijk niet zo ontworpen dat het bestand is tegen dit soort chemicaliën. Géén fine tuning in dit opzicht helaas.
      • Lood: "De loodvergiftiging door het illegaal opgraven van goud in Nigeria is de ergste in zijn soort, zegt het medisch onderzoeksinstituut CDC van de Amerikaanse overheid. Zeker 160 mensen zijn overleden, honderden anderen zijn ziek. Veel slachtoffers zijn kinderen" (9 jun 2010 bron). (zeer goede bron: http://www.cdc.gov/). Massale loodvergiftiging in de Romeinse oudheid.
      • cocaïne: Verslavende stoffen zoals Cocaïne is afkomstig uit bladeren van de cocaplant en lijkt gefine-tuned om de heropname van de neurotransmitters dopamine, noradrenaline en serotonine in de hersenen te blokkeren (bron).
      • zie verder: Lijst van giftige stoffen voor een kort overzicht. Ook hier geldt weer: het menselijk lichaam is niet gefine-tuned om bestand te zijn tegen al deze stoffen. Alleen al het feit dat er giftige stoffen bestaan, betekent dat er geen rekening mee gehouden is bij het ontwerpen van het menselijk lichaam. Ook bij niet-giftige stoffen zoals cafeïne is het de vraag hoe het komt dat een stof uit een plant zo'n specifiek effect heeft op de hersenen. De natuurwetenschapper zal dit met toeval verklaren. Natuurlijke selectie komt niet echt in aanmerking als verklaring. De aanhanger van Fine Tuning kan de stimulerende werking van dit plantenextract niet met toeval verklaren.
      • vergiftigde alcohol: Door het drinken van illegale alcohol zijn in de West-Indiase deelstaat Gujarat deze week 107 doden gevallen (10 juli 2009). Vaak worden er schadelijke chemicaliën aan toegevoegd om ze krachtiger te maken. In 2008 vonden 150 Indiërs in de zuidelijke staten Karnataka en Tamil Nadu de dood door het drinken van giftige alcohol (bron).
      • bijwerkingen geneesmiddelen: naar schatting sterven 100.000 mensen per jaar in de VS door bijwerkingen van geneesmiddelen (Nature, 8 Oct 2009).
    • medische factoren: Ook biologisch gezien is de aarde niet optimaal ontworpen voor de mens. Dat de natuurwetten gefinetuned zijn voor het leven, is een zeer algemene maar vage claim. Het zegt niets over gezondheid en levensduur. De menselijke soort overleeft, maar hoe? Zie voor de officiële indeling van ziektes: ICD. Zie voor doodsoorzaken in Nederland: CBS
      • BESMETTELIJKE ZIEKTES (communicable diseases):
        1. malaria: Jaarlijks zijn er wereldwijd 400 - 900 miljoen malaria gevallen en overlijden 1-3 miljoen patiënten. Elke dertig seconden sterft een kind aan malaria (bron). Maar nieuw onderzoek wijst uit dat die getallen veel lager moeten liggen (bron). In 2010 zijn er volgens de WHO 655.000 mensen wereldwijd aan malaria overleden, een reductie van 5% ten opzichte van 2009. Maar in de periode 1980 - 2010 zouden er 1,2 miljoen malaria doden per jaar, of 36 miljoen totaal zijn. Dat is tweemaal zoveel als de WHO opgeeft (bron). Door interventie maatregelen is het aantal malaria-doden gedaald tot 600.000 per jaar (bron).
        2. meningitis: In 1996, brak in Afrika de grootste epidemie ooit van meningitis uit, met meer dan 250.000 geinfecteerden en 25.000 doden (WHO). In Burkina Faso is meningitis een jaarlijks terugkerende epidemie.
        3. Spaanse griep (influenza) epidemie van 1918 was de dodelijkste epidemie ooit en heeft wereldwijd naar schatting 40 tot 100 miljoen doden gekost.
        4. Influenza: seizoensgebonden influenza epidemieën veroorzaken wereldwijd tientallen miljoenen griepgevallen en 250.000 tot 500.000 doden per jaar (bron).
        5. Zwarte Dood (de pest, Yersinia pestis). De eerste pest epidemie ('Justinian plague') doodde verscheidene miljoenen mensen ('Byzantine Empire') van 541-750. De tweede epidemie (de "Black Death", Xenopsylla cheopis) veroorzaakte 25 miljoen doden vanaf midden 14e eeuw tot de Great Plague van Londen in 1665. De derde panepidemie begon in China in het midden van de 19e eeuw en leiddde alleen al tot 10 miljoen doden in India. De pest epidemie van 1347-1351 (1348-1349) doodt naar schatting een derde tot de helft van alle Europeanen. Het was misschien wel de allergrootste catastrofe uit de ons bekende geschiedenis/ Door de pestepidemie in Amsterdam tussen 1663 en 1664 stierven er 34.000 van de 200.000 mensen.
        6. Lepra (ook wel melaatsheid genoemd). Bij het begin van de 21e eeuw schatte de Wereldgezondheidsorganisatie het aantal lepralijders op 600.000 wereldwijd, eind 2008 was dit gedaald tot 216.000. In Nederland zelf gedraagt de ziekte zich als een niet-infectueuze importziekte (bron).
        7. Tuberculose (tbc, tuberculosis) is een wereldwijd voorkomende infectieziekte (Mycobacterium tuberculosis). In 2011 hadden 500.000 kinderen tbc wereldwijd (WHO Global Tuberculosis Report 2012). Circa 4400 mensen per dag sterven, of 1,6 miljoen per jaar, waarvan de meeste in ontwikkelingslanden. De tuberculose epidemie ('the white plague') kostte 20% van de Europese bevolking het leven begin 1600. (Wereldwijd lijden er 1 miljard mensen aan tropische ziekten, dat is een zesde van de wereldbevolking).
        8. Polio: In 1916 veroorzaakte het polio virus in Amerika verlamming bij 27.000 mensen en de dood van 6.000 mensen. In 1952 waren er 57.000 polio gevallen in Amerika, waarvan 3145 mensen overleden en 20.000 mensen hielden er permanente verlamming aan over. In datzelfde jaar stierven er 24.000 aan tuberculosis en 46.000 aan longontsteking en griep.
        9. Typhus: in de nasleep van WO-I doodde typhus meer dan 3 miljoen mensen in Europa (26).
        10. Cholera: In 1866 maakte een cholera epidemie in Amsterdam 21.000 slachtoffers. Jaarlijks komen er 3 - 5 miljoen gevallen van cholera bij en sterven 100.000 - 130.000 mensen per jaar (bron). Wereldwijd zijn er 7 grote cholera pandemieën geweest.
        11. Aids is de grootste medische ramp wereldwijd: 33 miljoen mensen in de wereld zijn geïnfecteerd met het aidsvirus. Elke 15 seconden overlijdt er iemand aan aids (bron). Volgens James Chin (ex-medewerker van UNAIDS) is het cijfer van hiv-geinfecteerden overdreven, en is het werkelijke aantal 25 miljoen (nrc). Volgens de beste schattingen werden er in 2008 480.000 babies met HIV geinfecteerd (bron).
        12. hepatitis C: Ieder jaar sterven er wereldwijd 350.000 mensen aan Hepatitus C. Volgens Nature (16 jun 2011) zijn 170 miljoen mensen wereldwijd geinfecteerd met hepatitis C. In Amerika zijn er 2,7 tot 3,9 miljoen mensen geinfecteerd (Science 24 Aug 12).
        13. MRSA (Methicillin-resistant Staphylococcus aureus): In Amerika zijn er 18.000 sterfgevallen per jaar door de resistente Staphylococcus aureus (MRSA) (nrc).
        14. Encephalitis lethargica: Een horrorziekte waar begin vorige eeuw wereldwijd miljoenen mensen aan leden, maar die tegenwoordig zo goed als vergeten is (bron).
        15. RSV (Respiratory Syncytial Virus): a seasonal virus that kills more than more than 66,000 children under the age of 5 each year across the globe (Nature).
        16. CMV virus (Cytomegalovirus): het CMV virus tast elk jaar bij 180 kinderen in nederland het gehoor aan. Per jaar worden er in Nederland ongeveer 1000 kinderen geboren die via hun moeders bloed in de baarmoeder besmet zijn met CMV (nrc 7 april 2012).
        17. diarrhoea (diaree): Every year, more than one million children under the age of five die as a result of diarrhoea. (Nature 29 sep 2011)
        18. parasitaire wormen: bijna anderhalf miljard mensen hebben spoelwormen, en net geen miljard haakwormen (bron).
        19. lintwormen: Tapeworm infections are highly prevalent worldwide, and their human disease burden has been estimated at 1 million disability-adjusted life years (DALYs), comparable with African trypanosomiasis, river blindness and dengue fever (Nature 4 apr 13).
        20. Sepsis (bloedvergitiging): "Sepsis, a potentially deadly reaction that occurs as the body tries to fight an infection, afflicts 750,000 patients a year in the United States, kills one-fourth to one-half of them, and costs the nation $17 billion a year." (bron).
        21. kindersterfte: ELKE DAG sterven 19.000 kinderen door verscheidene oorzaken, vaak besmettelijke ziektes die vaak makkelijk te voorkomen zijn zoals diaree, longontsteking, overige infecties, malaria, sterfte in de eerste maand. (bron). Omgerekend is dat 6.935.000 kidneren per jaar! (bijna 7 miljoen! onvoorstelbaar!)

      • NIET-BESMETTELIJKE ZIEKTES (non-communicable diseases):
        zoals hart- en vaatziekten, kanker, diabetes, obesitas. Totaal aantal doden wereldwijd: 36 miljoen in 2008, of 63% van alle sterfgevallen.
        - kanker:
        Volgens het CBS overleden er in 2006 in Nederland in totaal 40.563 mensen aan kanker ('nieuwvormingen'). In de periode 2000 – 2006 kwamen er in Nederland 278.598 mensen (meer dan een kwart miljoen) om door kanker. Voorbeelden:
        • borstkanker: jaarlijks krijgen in Nederland 12.000 vrouwen borstkanker (KWF). In 2008 kregen wereldwijd 1,3 miljoen vrouwen borstkanker, en stierven er wereldwijd 458.503 vrouwen aan borstkanker (bron).
        • baarmoederhalskanker: jaarlijks overlijden 250 vrouwen aan baarmoederhalskanker.
        • darmkanker: In Nederland wordt jaarlijks bij ca. 13.000 mensen darmkanker vastgesteld (Prof Peter D. Siersema).
        • longkanker: schattingen geven aan dat in 1990 wereldwijd 940.000 personen aan longkanker overleden (bron). Volgens een schatting van de WHO sterven er wereldwijd jaarlijks 1,3 miljoen mensen aan longkanker, waarvan 90% door roken (bron). In 2011 telde ons land bijna 19.000 'tabaksdoden', stelt het Nationaal Kompas Volksgezondheid. (bron).
        • kanker bij kinderen:
          In de periode 1996-2005 zijn 1064 kinderen (0-15 jaar) overleden aan kanker. Dit komt neer op gemiddeld 106 kinderen per jaar en twee kinderen per week. Kanker is bij kinderen tussen 2 en 12 jaar de belangrijkste doodsoorzaak (bron). Één op de 40.000 kinderen krijgt een hersentumor. In Nederland krijgen ongeveer 120 kinderen per jaar te horen dat zij een hersentumor hebben. Na leukemie, is de hersentumor de meest voorkomende vorm van kanker bij kinderen (bron).
        - Nierziekten: volgens Prof. Marianne Verhaar, UMC Utrecht (maart 2013) hebben in Nederland
        • 1 op de 10 mensen 'verborgen nierschade'
        • 1 op de 20 mensen nierschade met verlies van nierfunctie
        • 1 op de 200 mensen sprake van ernstige nierschade
        • 1 op de 16.000 patiënten met een niervervangende therapie

        - Aangeboren en erfelijke ziektes:
        Overzicht van erfelijke ziektes: The Metabolic and Molecular Bases of Inherited Disease (MMBID); Mendelian Inheritance in Man (MIM) (>18.526 genen en mutaties); Human Gene Mutation Database (HGMD, 72414 mutaties).
        Enkele voorbeelden:
        • hazelip: in Nederland worden jaarlijks tussen de 400 - 500 kinderen geboren met een hazelip (bron).
        • De ziekte 'ALS': in Amerika worden er jaarlijks 5600 mensen met ALS gediagnosticeerd en in totaal zijn er 30.000 mensen met ALS in Amerika (bron).
        • G6PD: Wereldwijd hebben 400 miljoen mensen de erfelijke ziekte G6PD deficiency (John Avise (2010) Inside the Human Genome,p.50).
        • Mitochondriaal: Ongeveer 1 op 5.000 mensen krijgen een mitochondriale ziekte en 1:200 babies draagt een algemeen voorkomende mutatie in het mitochondrium (Am. J. Hum. Genet. 83, 254-260 ).
        • In Nederland leven 180.000 mensen met hartfalen, en jaarlijks komen daar 35.000 patiënten bij (nrc 12-12-10).
        • In Nederland worden jaarlijks 1200 tot 1400 kinderen dood geboren. Bij tweederde is geen doodsoorzaak bekend (VK 23 Jan 2010).
        • Doofheid: In Nederland worden 1 op de 2000 kinderen doofgeboren (nrc 30 apr 11). Er zijn relatief weinig volledig dove mensen in Nederland, naar schatting zijn er 15.000 volledig dove mensen (Van Bijsterveldt, juli 2012). Wereldwijd zijn er 275 miljoen mensen met gematigd tot ernsitg gehoorverlies (bron).
        • Autisme: 1 op 88 kinderen in Amerika heeft 'autism spectrum disorder' (CDC).
        - Miskraam, spontane abortus, doodgeboren, te vroeg geboren:
        Naar schatting gaan 25% van de zwangerschappen bij de mens binnen 6 weken spontaan verloren, en na 6 weken gaat 8% verloren (bron). Per jaar eindigen in Nederland circa 20.000 zwangerschappen met een miskraam (bron). In Nederland overlijden ca. 2000 kinderen per jaar kort voor of kort na de bevalling (bron) (perinatale sterfte). In Nederland worden jaarlijks 1200 tot 1400 kinderen dood geboren (van tweederde is geen doodsoorzaak bekend) (bron). Nederland heeft al jaren bijna de hoogste babysterfte van Europa: ongeveer 1 op de 100 baby's sterft rond de geboorte. In totaal sterven er jaarlijks onnodig 550 baby's in Nederland ((Volkskrant 3 juli 2010). Buitenbaarmoederlijke zwangerschap (EUG) komt voor bij één op de honderd zwangerschappen. Dat is in Nederland jaarlijks ongeveer 1600 keer (bron). In ongeveer 7 a 8% van alle zwangerschappen treedt vroeggeboorte op (bron). In Engeland worden jaarlijks 3000 baby's doodgeboren (BBC One, Panorama, 29 Sep 2014). Wereldwijd worden er jaarlijks naar schatting 2,6 miljoen babies doodgeboren (The Lancet).
        - zwangerschap: elke minuut sterft een vrouw tijdens de zwangerschap of bevalling (bron). In 2000 kwamen er volgens de VN wereldwijd 529.000 vrouwen om tijdens of vlak na de zwangerschap ('maternal mortality'), waarvan meer dan 99% in de onderontwikkelde landen (bron), (bron). Jaarlijks sterven in het zuiden van Afrika een kwart miljoen vrouwen in het kraambed (bron). Volgens betrouwbare bronnen stierven in Roemenië tijdens het communistische bewind (1966-1989) een half miljoen vrouwen als gevolg van illegale abortus. Gevolgen van illegale abortus: jaaarlijks ondergaan wereldwijd 20 miljoen vrouwen illegale abortus waarvan 68.000 vrouwen het leven laten (nrc, 25 juli 09).
        - kindersterfte: In 1990 was het aantal kinderen wereldwijd dat voor het vijfde levensjaar overlijdt ongeveer 12 miljoen. In 2011 was de kindersterfte afgenomen tot 6,9 miljoen (Unicef). De belangrijkste oorzaak van de daling is de succesvolle aanpak van ziektes als polio, mazelen en malaria. De meest dodelijke ziektes voor jonge kinderen zijn nu longontsteking en diarree.
        - levensverwachting: In de VS hebben blanke vrouwen de hoogste levensverwachting: gemiddeld 80 jaar. Zwarte vrouwen: 4 jaar minder. Zwarte mannen in de VS: 69 jaar. Het verschil in levensverwachting tussen blank en zwart was 15 jaar geleden nog 8,5 jaar (JAMA,2007). Het aantal acute hartdoden in Nederland wordt geschat op 150-200 per jaar, ongeacht leeftijd (bron).
        Door ondervoeding stierven er in 2000 3,7 miljoen mensen, waarvan 1.8 miljoen in Afrika. Meer dan 2,2 miljard mensen in de wereld lopen risico op jodium tekort, ijzer tekort komt voor bij 2 miljard mensen, wereldwijd lijden 21% van alle kinderen aan vitamine A deficiëntie (veroorzaakt blindheid) en zink deficiëntie veroorzaakt 0,8 miljoen doden (bron).
        Dat zink, ijzer en jodium speciaal voor de mens gefine-tuned zijn is een hele troost voor de miljoenen kinderen die sterven aan gebrek aan die stoffen. Ze zouden er meer aan gehad hebben als de Ontwerper het menselijk lichaam zodanig had ontworpen dat het ijzer, jodium, vitamine-A en zink niet nodig had.
        - Multiple sclerosis: In Engeland zijn er meer dan 100.000 MS-patienten. MS is ongeneeslijk. (bron).
        - Blindheid: wereldwijd zijn er méér dan 161 miljoen visueel gehandicapten, waarvan 36,8 miljoen blind (bron). Retinitis pigmentosa is one of the most common forms of blindness, affecting 1 in 4,000 people worldwide (bron) (dat komt neer op ruim 1 miljoen blinden). Ook hersenbeschadiging kan leiden tot een visuele handicap (CVI). In Nederland hebben 1300 kinderen CVI. Voor blinden is het een hele troost dat het oog niet door evolutie ontstaan is, maar ontworpen door een Ontwerper.
        - Niet aangeboren hersenletsel (NAH). In Nederland leven 37.138 mensen met NAH. (TRIODOS)
        - Hoofdpijn: Zo'n twee miljoen (!) Nederlanders lijden aan een vorm van chronische hoofdpijn. De gezondheidszorg blijkt niet in staat om al deze hoofdpijnpatiënten goed te behandelen (bron: Zembla TV).
        - Migraine komt bij meer dan 160.000 kinderen onder de 16 jaar voor en totaal zijn er in Nederland 3,1 miljoen migrainepatiënten. Eén op de tien vrouwen heeft last van menstruatiegerelateerde migraine (bron). Er zijn 10.000 Nederlanders die aan clusterhoofdpijn (een zeer hevige, snijdende of borende pijn) lijden (bron).
        - Chronische pijn (chronic pain): in de VS leiden 70 miljoen mensen aan chronische pijn (bron).
        - Slaap problemen:
        • Narcolepsie: slaperigheid en haast onbedwingbare slaapaanvallen overdag, waaraan naar schatting 10.000 mensen in Nederland lijden (bron)
        • Slaapwandelen: 3,6% van de Amerikanen heeft last van slaapwandelen (sleepwalking) (Neurology, 14 May 2012).
        • In Nederland zijn er 1,9 miljoen mensen die slaappillen gebruiken (bron)
        - Stotteren: in Nederland zijn er 170.000 stotteraars. Wereldwijd: 60 miljoen (bron).
        - Onvruchtbaarheid: Eén op de zes paren heeft te maken met vruchtbaarheidsproblemen. Jaarlijks zijn er 4000 reageerbuisbabies in Nederland en in de VS 15.000. Wereldwijd zijn er al drie miljoen kinderen door in vitro fertilisatie (IVF) ter wereld gekomen. (bron).
        - Artrose: In Nederland lijden ongeveer anderhalf miljoen mensen aan artrose.
        - Reuma: In Nederland hebben ruim 2,3 miljoen mensen een reumatische aandoening (bron). Volgens wiki 1 à 2 % van de bevolking. In Nederland zijn er zijn bijna 16.000 gebruikers van Humira (middel tegen reuma). (bron).
        - Beroerte: In Nederland leven op dit moment 216.500 mensen met de gevolgen van een beroerte. Ieder jaar krijgen 41.000 mensen voor het eerst een beroerte, dat is iets meer dan 110 (!) per dag. Per jaar overlijden 10.500 mensen aan een beroerte (bron)
        - Depressie: In Nederland krijgen zo n 500.000 mensen per jaar (!) een depressie (bron).
        - Overklaarbare klachten: In Nederland lijden volgens het Netwerk Onvoldoende verklaarde Klachten een half miljoen Nederlanders aan onbegrepen ziekten (bron).
        - ADHD: In Nederland hebben 80.000 kinderen ADHD ('Attention Deficit Hyperactivity Disorder') waarvan 32.000 worden behandeld met Ritalin. (bron).
        - Dementie: Momenteel lijden naar schatting 180.000 Nederlanders aan een vorm van dementie. Daarvan hebben 130.000 de ziekte van Alzheimer (bron). Een andere schatting is 270.000 Alzheimerpatiënten waarvan 12.000 jonger dan 65 jaar (Volkskrant magazine 28-03-2009). Wereldwijd zijn er naar schatting 20 tot 24 miljoen mensen met de ziekte van Alzheimer (bron, 2005 en Nature, 2009). In 2012 zouden er wereldwijd bijna 30 miljoen Alzheimer patienten zijn (bron). De WHO schat het aantal dementie patienten in 2015 op 47,5 miljoen en voorspelt 75 miljoen in 2030 (bron).
        - Verstandelijk gehandicapten: Uit onderzoek in Engeland, Canada en Amerika blijkt dat 60% van mensen met een verstandelijke handicap wordt misbruikt, ofwel door medewerkers van de instelling of door medebewoners, of door volslagen vreemden (bron: Volkskrantmagazine 29-11-2008).
        - Coma patienten: Alleen al in Amerika zijn er tientallen duizenden vegetatieve coma patienten en naar schatting zijn er wereldwijd honderd duizenden patienten in een vegetatieve staat, ze kunnen niet communiceren met mensen, ze reageren niet op prikkels uit de buitenwereld, kunnen geen antwoord geven op vragen ("hundreds of thousands of people worldwide in vegetative states") (bron). Oorzaken: virus infectie, verkeers-ongeluk, etc.
        - Tekort aan donororganen: Naar schatting wachten wereldwijd 100.000 patiënten op transplantatie van een nieuw orgaan (nier, lever, alvleesklier). Dagelijks sterven er tientallen patiënten op de wachtlijst tevergeefs. Dit schept grote ethische dilemma's, sociale en zingevings problemen voor donor en ontvanger.
        - Medische hulpmiddelen: Bijna 2,5 miljoen Nederlanders hebben medisch-technische hulpmiddelen nodig om te kunnen functioneren. De kosten liepen vorig jaar op tot 100 miljoen euro. (VK magazine, 21 nov 09)
        - Overige biologische doodsoorzaken:
        In koloniaal Indië kwamen tussen 1800 - 1900 liefst 300.000 mensen om door roofdieren. In Tsavo (Kenia) kwamen eind 19e eeuw bij de bouw van een spoorweg circa 140 mensen om door leeuwen. In Rhodesië stierven in de jaren 30 van de vorige eeuw nog circa 70 mensen per jaar door luipaarden (bron). Een schatting van het aantal doden door slangebeten komt op 150.000 per jaar, vooral in de tropen (bron). In India komen er jaarlijks 45.900 mensen om door slangebeten (bron)
        Voedsel:
        De aarde verschaft ons voedsel. Maar zijn de planten en dieren op maat gemaakt als voedsel voor de mens? Van de 270.000 plantensoorten die we kennen zijn er meer dan 30.000 geschikt voor menselijke consumptie. Toch worden er maar 7.000 als voedingsmiddel gebruikt. Slechts 9 soorten zijn goed voor 75% van onze voedselvoorziening (bron). En waarom bestaan er giftige planten en dieren? En waarom is er planten- en dierenveredeling nodig?
      Dit alles staat in schril contrast met het hele idee dat het universum, de aarde door een Intelligente Ontwerper ontworpen zou zijn ten behoeve van de mens.
    • politieke oorzaken in combinatie met geografische, biologische en medische oorzaken:
      -Honger: Ongeveer 800 miljoen mensen per jaar wereldwijd hebben chronisch of gedurende een korte periode honger. Elke drie seconden sterft een kind door armoede of makkelijk te genezen ziektes. In 2006 stierven er 9,7 miljoen kinderen onder de vijf jaar. In 1990 overleden 13 miljoen jonge kinderen. Alles bij elkaar zijn 900 miljoen mensen ondervoed, en hebben nog eens 1 miljard mensen gebrek aan essentiele voedingsstoffen (micronutrienten) en sterven er 36 miljoen mensen per jaar mede door honger (bron: The End of Food). Volgens een andere bron sterven er dagelijks 100.000 mensen van de honger ('We feed the World') of 36,5 miljoen per jaar. In 2009 liep het aantal mensen met honger op tot 1 miljard (FAO 19 jun 09). Tussen tussen 1845 en 1850 kwamen in Ierland meer dan een miljoen mensen om het leven doordat de aardappeloogst mislukte als gevolg de aardappelziekte Phytophthora infestans (bron). Zie ook: Susan George (1976) 'How the Other Half Dies'; Hunger; Famine, en: Jean Ziegler (2013) 'Betting on Famine: Why the World Still Goes Hungry'.
      -Doodstraf: in de VS hebben, sinds het moratorium op terechtstellingen in 1977 werd opgeheven, in totaal 1.005 gevangenen de doodstraf gekregen (bron).
      Jaarlijks sterven ruim 200 personen in Nederland omdat er niet op tijd een nier, hart of lever beschikbaar komt (bron). Trouwens nog aan het eind van de jaren dertig was je ten dode opgeschreven als je nieren faalden.
      -Ontbossing: door ontbossing op berghellingen in China ontstonden er in 1981 en 1998 grote overstromingen. De overstroming van 1998 doodde meer dan 1500 mensen, maakte miljoenen mensen dakloos en veroorzaakte 20 miljard dollar economische schade (bron: Science, 13 jun 2008).
      - Land degradatie en verwoestijning (land degradation and desertification). Ongeveer 1/3 van de wereldbevolking leeft op 'droge-grond' gebieden.
      -Welvaart: eind juni 2009 telde het CBS 69.000 bijstandsouders onder de 65 jaar.
    • menselijke oorzaken (exclusief politieke, overheid, technische oorzaken en oorlog, inclusief misdaad):
      mocht de cosmos gefinetuned zijn voor het leven, wat mensen elkaar aandoen is niet bevorderlijk voor gezondheid en geluk:
      • huiselijk geweld: In Nederland wordt jaarlijks een miljoen mensen slachtoffer van incidenteel huiselijk geweld. Tussen de 200.000 en 230.000 personen hebben zelfs te maken met ernstig of herhaald huiselijk geweld (bron). Zestig tot tachtig (60-80) vrouwen verliezen jaarlijks het leven ten gevolge van huiselijk geweld. Eén op de vijf vrouwen (20%) ondervindt fysiek geweld. Veertig kinderen per jaar vallen onder de hand van gewelddadige ouders (Kees Schuyt, 2003, p.155).
      • seksueel geweld: Tussen 1996 en 2002 werden er in Congo 80.000 vrouwen en meisjes slachtoffer van seksueel geweld (verkrachtingen). In Irak zijn sinds 2004 678 homosexuelen vermoord (nrc, 11 juli 2009). Volgens de UN worden er jaarlijks 250.000 aangiftes van verkrachting bij de politie gedaan (bron).
      • eerwraak: in 2008 werden er in Turkije meer dan 200 meisjes en vrouwen vermoord (bron).
      • vrouwenmishandeling: jaarlijks worden er in Pakistan meer dan 125 vrouwen slachtoffer van zoutzuur dat in hun gezicht wordt gegooid als wraak door mannen die afgewezen worden door die vrouwen (Holland Doc: Saving Face).
      • kindermishandeling: In Nederland komen er per jaar 107.200 gevallen van kindermishandeling voor (mishandeld, verwaarloosd, seksueel misbruikt), waarvan naar schatting 47.000 kinderen seksueel misbruikt en 19.000 fysiek mishandeld worden (bron). Andere bron: Van de 119.000 slachtoffertjes van kindermishandeling worden er elk jaar zeker 3500 seksueel misbruikt. Bijna 19.000 kinderen worden geschopt of geslagen, meer dan 15.000 kinderen worden door hun ouders stelselmatig uitgescholden en gekleineerd (bron). In ons land sterft iedere week een kind aan mishandeling (bron), dat is ongeveer 50 per jaar. In Nederland leven meer dan 20.000 kinderen in een pleeggezin. De helft van plaatsingen in een pleeggezin mislukt (Volkskrant magazine, 22.08.2009).
      • kinderarbeid: Wereldwijd moeten 150 miljoen kinderen tussen 5 - 14 jaar werken onder zware omstandigheden (UNICEF) (jul 2012).
      • babyroof: Tientallen jaren werden onder de dictatuur van Franco pasgeboren baby's ontvoerd. (niños robados, Lost children of Francoism) (26 jun 12)
      • mensenhandel: Nooit zijn er wereldwijd meer slaven geweest dan nu. Grofweg zijn het er 27 miljoen (Benjamin Skinner (2010) Mensenhandel op klaarlichte dag). In China worden er jaarlijks tussen de 30.000 en 60.000 kinderen gestolen. De politie doet niets, dwz de getroffen ouders die om hulp vragen aan de politie worden zelf als oproerkraaiers gezien. (nrc weekblad 30 jan 2010).
      • echtscheiding: jaarlijks vinden maar liefst 40.000 scheidingen plaats, waarbij evenzoveel kinderen zijn betrokken. Daarbij komen nog 70.000 scheidingen van ongehuwd samenwonenden met kinderen. Opgeteld gaat het dus om honderdduizenden ontwrichte levens (bron).
      • discriminatie: Er zijn tussen de 160.000 - 400.00 albino's in subSahara Afrika die behalve verscheidene medische problemen hebben ook op vele manieren worden gediscrimineerd en mishandeld (nrc 6 juni 2009).
      • menselijke fouten: Een 60-jarige inwoner van Putten overleed thuis aan een harststilstand omdat het ambulancepersoneel een recent gewijzigde straatnaam (Kraakweg in Putten) niet in hun navigatiesysteem kon vinden. Niemand had de straatnaamwijziging doorgegeven (ANP 15 aug 09).
      • criminaliteit: Volgens het CBS worden er in Nederland 8,5 miljoen misdrijven per jaar gepleegd. Daarvan worden 205.000 zaken opgelost. Dat is slechts 2,4% (bron). In de Verenigde Staten worden er jaarlijks 14 miljoen arrestaties verricht en is er DNA van 10 miljoen verdachten in een nationale database opgeslagen (bron).
      • moorden: gemiddeld werden in de jaren negentig in Nederland 250 moorden per jaar gepleegd. Uitschieter was het jaar 1997. Toen werden er 283 mensen vermoord (bron). Tussen 1990 en 2002 werden er minstens 250 taxichauffeurs in New York vermoord (bron). Tussen 1870 en 1930 werden door blanke Amerikanen in de VS 4000 mensen gelyncht (bron). "Today more than two million Americans are in jail, the highest incarceration rate on the planet" (bron).
      • zelfmoord (zelfdoding): In Nederland pleegden de afgelopen vijftien jaar (1991 - 2006) jaarlijks tussen de 1500 en 1550 mensen zelfmoord. Dat is in totaal: 22.500 - 23.250. In 2007 waren dat er volgens het CBS 1353 mensen. Nog eens 1400 mensen komen in algemene ziekenhuizen terecht met verwondingen als gevolg van een zelfmoordpoging (bron: Trimbos Instituut). In 2013 hebben 1854 Nederlanders een einde aan hun leven gemaakt. Het aantal zelfdodingen steeg voor het zesde achtereenvolgende jaar (CBS).
        In Amerika plegen jaarlijks 30.000 personen zelfmoord (bron). By 2020, [worldwide] an estimated 1.5 million people will die each year by suicide, and between 15 and 30 million will make the attempt (bron). Suicide is one of the leading causes of premature death worldwide and approximately 1 million people commit suicide every year. It is estimated that 90% have a diagnosable psychiatric illness with depression making up 60% and schizophrenia, alcoholism and personality disorders accounting for a large proportion of the rest (bron).
      • zelf-euthanasie: jaarlijks overlijden 1600 Nederlanders aan een zelf-euthanasie (WOZZ). Ook wel zelfdoding genoemd: 1525 zelfdodingen in 2009 in nederland (VK).
      • medische fouten: (ziekenhuizen):
        - IGZ (Inspectie voor de gezondheidszorg) krijgt 8.000 klachten per jaar. (bron).
        - In Nederland overlijden jaarlijks 1000 mensen aan een ziekenhuisinfectie, dan zijn er meer dan er in het verkeer omkomen! (bron).
        - Jaarlijks zijn er 250 - 400 doden per jaar door foute medicijnen (bron).
        - In 2004 overleden er 1735 patiënten en in 2008 1960 patiënten in ziekenhuizen door vermijdbare medische fouten (trouw). Nog eens 30.000 mensen lopen tijdens de behandeling letsel op dat voorkomen had kunnen worden. Bij tienduizend van hen is de 'schade' blijvend. Jaarlijks worden 1,3 miljoen mensen in een ziekenhuis opgenomen (bron).
        - Neven effecten van geneesmiddelen: Adverse drug reactions kill 197,000 people in the EU every year and more than 100,000 in the US (Safer Medicines).
      • sport: Jaarlijks overlijden ongeveer 200 Nederlanders aan een hartaanval tijdens het sporten. Sinds de tweede wereldoorloog zijn er tijdens bokswedstrijden 400 boksers doodgeslagen (bron). Per jaar worden in Nederland gemiddeld 1,4 miljoen mensen medisch behandeld voor een sportblessure (periode 2006-2007). In de periode 2003-2007 overleden jaarlijks gemiddeld acht slachtoffers ten gevolge van een sportongeval (bron).
      • verdrinkingsdood: jaarlijks vindt de politie in Amsterdam gemiddeld 15 lichamen in de grachten (VK 23 april 11)
    • oorlog:
      De twintigste eeuw is een van de dodelijkste eeuwen uit de geschiedenis. Precieze cijfers over het aantal slachtoffers van politiek geweld zijn niet beschikbaar. Waarschijnlijk zijn tussen de 180 en 220 miljoen doden gevallen door direct en indirect politiek geweld. Alleen al in de eerste en tweede wereldoorlog samen verloren rond 60 miljoen mensen het leven (bron).
      -China: sinds de Chinese Communistische Partij (CCP) aan de macht kwam in het jaar 1949, is ze tot op heden verantwoordelijk voor de moord en hongerdood van ongeveer 80 miljoen mensen, wat meer is dan het aantal slachofers in de eerste en tweede Wereldoorlog bij elkaar (bron).
      -Congo: Het totale dodental van de oorlog in Democratische Republiek Congo in de periode van 1998 tot 2004 wordt geschat op 3,9 miljoen mensen. Daarmee is deze oorlog de bloedigste sinds de Tweede Wereldoorlog en het dodental lag aanzienlijk hoger dan dat van andere recente oorlogen of crises zoals die in Bosnië (met naar schatting 250.000 doden), in Rwanda (800.000 doden in 1994), Kosovo (12.000 doden) en Darfur in Soedan (70.000 doden) (bron). Onder het bewind van de Oegandese dictator Idi Amin vonden 300.000 mensen de dood. Onder het regime van Habré in Tsjaad werden 40.000 burgers vermoord, en een veelvoud werd gemarteld (vprogids 50, 2008, p.20).
      -Genocide: In 1915 zijn de Armeniërs door de Ottomaanse regering uit hun gebied Oost-Anatolië gedeporteerd waarbij honderdduizenden tot meer dan een miljoen mensen zijn omgekomen (bron).
      -Handwapens ('small arms'): zijn een overgangsgebied tussen oorlog en criminaliteit. Ieder jaar vallen er wereldwijd 300.000 doden door kleine handwapens (draagbare wapens die door 1 man gehanteerd kunnen worden: pistool, revolver, geweer). Pogingen om de handel te stoppen zijn tot nu toe mislukt.
      -Na de oorlog: Het duurt nog 300 jaar om Vietnam van alle overgebleven bommen, granaten en mijnen uit de oorlog met de VS te ontdoen (ANP,Reuters).
    • Technische oorzaken (in combinatie met andere factoren):
      • Verkeers ongelukken:
        In Nederland kwamen in 2011 661 mensen om in het verkeer, in 2010 waren dat 640 doden. Jaarlijks komen er in Europa meer dan 4500 voetgangers om in het verkeer. Jaarlijks komen er 1,2 miljoen mensen om door verkeersongevallen. De meeste doden zijn jongeren en het grootste deel van de dodelijke ongelukken doet zich voor in ontwikkelingslanden (bron: WHO).
      • Het ergste vliegtuigongeluk was Tenerife, 1977, waarbij 583 mensen om het leven kwamen (bron). Vliegtuig ongelukken zijn geen verschijnsel van het verleden: op 20 augustus 2008 kwamen er 153 mensen om bij een vliegtuigcrash bij Madrid. Ook dicht bij huis storten vliegtuigen neer: op 4 oktober 1992 boorde een Boeing 747-vrachtvliegtuig zich in flats van de Bijlmermeer, waarbij 43 mensen om het leven kwamen (bron. Op 25 februari 2009 maakte een Boeing 737-800 bij Schiphol een fatale crash met 9 doden (bron). Ook is het niet waar dat door toegenomen veiligheidsmaateregelen er minder mensen omkomen in een vliegtuigcrash: Een Airbus 330 van Air France voerde in de nacht van 1 juni 2009 een lijnvlucht uit tussen Rio de Janeiro en Parijs en verongelukte in de omgeving van de evenaar, boven de Atlantische Oceaan. Alle 228 inzittenden kwamen om het leven. (bron). In totaal zijn er wereldwijd ten minste 13.000 mensen omgekomen bij vliegtuigongelukken (nauwkeurige berekening volgt).
      • Zie verder: lijst met rampen op Nederlands grondgebied.
      • Jaarlijks sterven er meer dan 2 miljoen werknemers door ongelukken en arbeidsgerelateerde ziekten of anders gezegd: werk leidt tot meer doden dan oorlog (bron). De Arbeidsinspectie heeft in 2005 164 meldingen opgetekend van ongevallen met hef- en magazijntrucks. De lijst telt 5 doden en 115 gevallen van ernstig tot zeer ernstig letsel (bron).
        Instortende kerken: Op 19 januari 2009 stortte het dak van een kerk in de Braziliaanse stad Sao Paulo in met als gevolg negen doden. Zeker 93 mensen zijn gewond geraakt (bron).
      • Bij brand in eigen huis komen er in Nederland jaarlijks ongeveer 70 mensen om en worden er circa 800 slachtoffers met zeer ernstige brandwonden behandeld in ziekenhuizen. Jaarlijks worden meer dan 500 kinderen (vooral 0 tot en met 4 jarigen) opgenomen in een ziekenhuis na een brandwondenongeval (bron). Dit zijn anonieme getallen. Deze getallen gaan meer spreken als je individuele gevallen bekijkt:
        "Een brand in een vrijstaande woning aan de Mouterij in Workum heeft zondagavond 14 december 2008 aan twee meisjes van 7 en 9 jaar het leven gekost. De andere leden van het gezin, de ouders en nog twee kinderen, wisten op tijd het huis te verlaten. De brand brak rond 23.00 uur uit. Buurtbewoners probeerden de woning binnen te gaan om de meisjes te redden, maar dat was onmogelijk. De christelijke basisschool waar de meisjes leerling waren, heeft maandagochtend alle leerlingen en ouders van de school opgevangen. In het gebouw wordt een aparte herdenkingsruimte ingericht, waar leerlingen en ouders een laatste boodschap voor de zusjes kunnen achterlaten." (bron).
        Waarom liet God dit toe? Wiens vrije wil is hier mee gediend?
        Ook dieren (koeien, varkens, kippen) worden het slachtoffer bij brand. Bij brandende boerderijen kwamen in 2009 301 dieren, in 2008 649.627 dieren, in 2007 11.536 dieren, en in 2006 251.225 dieren om het leven (bron).
      • Bij de grootste treinramp in Nederland bij Harmelen in 1962 vielen er 93 doden en 52 gewonden. Bij de grootste treinramp in Duitsland in 1998 met een hoge snelheidstrein vielen 100 doden. Zie ook De grootste treinrampen van de afgelopen vijftien jaar.
        In 1988 woedde er een brand op het olieplatform Piper Alpha dat 167 mensen doodde. In 1984 doodde een chemisiche ramp in de Union Carbide fabriek in Bhopal, India, 4.000 mensen. In 1952 zijn er in Londen in totaal 12.000 mensen omgekomen door smog (bron) waaronder veel kinderen, ouderen en mensen met chronische long- of hartziekten (bron).
      • Op 20 oktober 1966 raast een mijnafvallawine door het Britse valleidorp Aberfan. Doden: 144, waarvan 116 schoolkinderen.
      • door een storing van het 112 alarmnummer zou er 1 man overleden zijn (NOS, 26 jun 12)
    • Milieuverontreiniging:
      - carninogene stoffen: Devra Davis claimt dat sinds 1971 tenminste 1,7 miljoen Amerikanen onnodig gestorven door carninogene stoffen in het milieu die te vermijden waren als de regering had ingegrepen (bron).
      - asbest: Naar schatting zullen er 250.000 sterfgevallen ten gevolge van asbest in West Europa voorkomen in de jaren 2000 tot 2030. Jaarlijks overlijden zeker 700 mensen aan asbestkanker in Nederland (Zembla).
      - In China worden steeds meer kinderen geboren die mismaakt zijn als gevolg van ernstige milieuvervuiling, die weer het gevolg is van jarenlange ongebreidelde economische groei. Elke minuut komen er volgens de Chinese staatsmedia twee kinderen met een geboorteafwijking bij. Volgens een ruwe schatting gaat het inmiddels om 7 procent van alle geboorten, ofwel ruim een miljoen kinderen per jaar (bron).
      - Geluidsoverlast: "Among its problems is the spread of tinnitus, the perception of non-existent sounds, which affects the inner ears of some 50 million Americans, including 70,000 soldiers returning from war" (Garret Keizer (2010) 'The Unwanted Sound of Everything We Want: A Book About Noise'). Slapeloosheid is één van de gevolgen. -fijnstof. Elk jaar sterven 630 Vlamingen aan de gevolgen van fijnstof. Ook de levensverwachting van de gemiddelde Belg daalt met dertien maanden vanwege de grote luchtvervuiling (bron: De Morgen op basis van cijfers van de Katholieke Universiteit Leuven). In Nederland sterven 18.000 mensen per jaar eerder t.g.v. fijnstof. Zuid Nederland heeft een verkorting van de gemiddelde levensduur van 1 tot 3 jaar tgv fijnstof (bron).
    • onbekende oorzaken:
      • jaarlijks spoelen er 600 lijken aan aan de Nederlandse kust (nos journaal 19 mei 2008)
      • In Nederland worden jaarlijks 1200 tot 1400 kinderen dood geboren, 2/3 daarvan (plm 860 kinderen) heeft een onbekende doodsoorzaak (VK 23 Jan 2010 )
      • Uit de grote rivieren die vanuit Duitsland ons land binnenstromen worden jaarlijks zo'n tweehonderd lijken geborgen door de waterpolitie. (2Doc: Waterlijken 18 maart 2014)
  18. Zware bombardementen vonden plaats tussen 3,8 en 3,9 miljard jaar geleden, de tijd waarin vermoedelijk het eerste leven ontstond.
  19. News Focus in Science 26 Aug 2005, p.1321.
  20. Blanke vrouwen hebben een 12 maal grotere kans om een kwaadaardige vorm van huidkanker te krijgen dan zwarte vrouwen (bron: Ricklefs, Finch (1997) Ouder worden, p.55)
  21. Het lijkt er wel op dat in principe iedere toevallige gebeurtenis een bedreiging is voor het geloof in een persoonlijke liefhebbende God, die immers niets aan het toeval overlaat.
  22. volgens Ab Flipse (wetenschapshistoricus bij de VU) in Hier leert de natuur ons zelf den weg (geciteerd door Peter Giesen in de Volkskrant van 15 okt 2005). De VU werd in 1880 gesticht door Abraham Kuyper.
  23. Onze zon is niet het enige of het beste type zon dat geschikt is voor leven. Rode dwergen (red dwarfs) hebben minder dan de helft van de massa van onze zon en schijnen 100x zwakker, maar ze 'leven' langer dan onze zon en gaan niet intenser licht uitstralen op het einde van hun levensduur waardoor ze een stabielere lange termijn omgeving vormen voor leven op een bijbehorende planeet. Scientific American, Nov 2005, p.15.
  24. Eugene N. Parker (2006) 'Schielding Space Travelers', Scientific American, March 2006, pages 22-29.
  25. Menno Schilthuizen (2001) Frogs, Flies and Dandelions: The making of Species" (Het mysterie der mysteriën)
  26. Arthur Allen (2007) Vaccine, pag.169.
  27. Zie hoofdstuk 4 ('An ancient ozone catastrophe?') in: David Beerling (2007) The Emerald Planet. Zie ook noot 14 en 17. Het gat in de ozonlaag zal nog zeker tot 2050 bestaan. Tot die tijd blijven mensen verhoogd blootgesteld aan ultraviolette straling. Dat betekent voor Nederland rond het midden van de 21ste eeuw jaarlijks zo'n 1500 extra patiënten met huidkanker ten opzichte van 1980. Doordat uv-licht ook de kans op staar verhoogt, neemt vermoedelijk ook het aantal patiënten met die aandoening toe (bron).
  28. De aarde is onderhevig aan 9 bewegingen (zie: Dagen, maanden, jaren. De (schijnbare) bewegingen van zon, aarde, maan en planeten) en de maan heeft ook nog een aantal bewegingen. Waarom draait de maan in 27,3217 dagen om de aarde? Is dat een geval van fine-tuning? Wat is het doel? Waarom? Waarom is dit niet een geheel getal met grote precisie (bijvoorbeeld: 30,0000)? Kennelijk is er geen gefine-tune-de relatie tussen de aardrotatie en de omlooptijd van de maan rond de aarde. En ook is de verhouding van aardrotatie (1 dag) : omlooptijd van aarde om de zon (1 jaar) niet een geheel getal. Juist het ontbreken van deze extra fine-tuning die niet noodzakelijk is voor het bestaan van leven, maar die de 'finishing touch' zou kunnen zijn voor het leven van de mens (bijvoorbeeld een eenvoudige en regelmatige kalender), doet sterk twijfelen aan de bewering dat fine-tuning voor de mens zou zijn. Als deze variabelen geen effect hebben op het leven op aarde zal er sowieso een aanvullende theorie moeten komen. Fine-tuning zal dan nooit een complete theorie worden voor het heelal.
  29. Floris Cohen (2007) De herschepping van de wereld, p.84. Je kunt dus welhaast concluderen dat ons planetenstelsel niet door een christelijke god is ontworpen. Op z'n minst is het een niet kalender-vriendelijk ontwerp.
  30. Jerry Coyne, 2009, Why Evolution is True, OUP, p.26.
  31. David Catling en Kevin Zahnle (2009) The Planetary Air Leak, Scientific American, May 2009, pp 24-31.
  32. Nicola Jones (2013) Planetary disasters: It could happen one night, Nature 08 January 2013. Dit is een beanstigend en zeer deskundig overzicht van alle bedreigingen van het leven op aarde.
  33. Risico op een melanoom.
  34. "Melanoma is the deadliest form of skin cancer. The main risk factor for its development is ultraviolet (UV) radiation from the sun, which directly induces alterations in the DNA of melanocytes, the skin's pigment-producing cells", Nature 6 Mar 2014 ('Cancer: Inflammation lights the way to metastasis')
  35. Robert Malcuit (2015) The Twin Sister Planets Venus and Earth. Why are they so different? p.54.
  36. Elizabeth Gibney (2015) Leap-second decision delayed by eight years. Some want to scrap adjustment that keeps atomic time in sync with Earth's rotation. Nature, 20 November 2015
  37. Daniel Clery (2016) Earth barraged by supernovae millions of years ago, debris found on moon. Science, Apr. 6, 2016. "It sounds like the plot of a disaster movie: A nearby star explodes as a supernova, outshining the sun in the sky. The fleeting light show blows away Earth's ozone layer, leaving the planet's inhabitants–human and otherwise–exposed to the full force of the sun's radiation. Cancer skyrockets, crops fail, and civilization falls apart. Far-fetched, perhaps, but two independent teams of researchers have found evidence that within the past 10 million years, our planet was in fact exposed to multiple nearby supernovae. Although these were too far away to cause death and destruction, the blasts would have been bright enough to see during the day–and could conceivably have sparked Earth's recent ice ages."
  38. Gerard 't Hooft, Stefan Vandoren: Tijd in machten van tien. Natuurverschijnselen en hun tijdschalen, vertaling: Time in Powers of Ten. Natural Phenomena and Their Timescales.
  39. -

Literatuur

  • magazineIn Skepter, zomer 2005, staan beschouwingen van Gert Korthof, Jan Willem Nienhuys, Piet Borst en Ronald Plasterk over het boek Schitterend ongeluk.
  • Hier vindt U mijn kritiek op Dekker.
  • Op de site Was Darwin Wrong? vindt U boekbesprekingen op het gebied van evolutie, kritiek op evolutie theorie, oorsprong van het leven, intelligent design, fine-tuning, etc, etc. Hier vindt U een literatuur overzicht: Introduction.
  • met dank aan Pim Roes voor de correctie van een foute link.
  • 'Schemeren tussen weten en beschouwen' is een recensie van het boek Schitterend ongeluk in de ABG 54 (2005) door Gerard Nienhuis, hoogleraar natuurkunde en Christen.
  • Dekker, Meester, Woudenberg (2006) (red) En God beschikte een worm (recensie)
  • Bart Klink 'Het leed in de wereld en Gods bestaan' (22 mei 2009) is een korte heldere uiteenzetting van het probleem van het kwaad en theodicee.
  • Susan W. Kieffer (2013) The Dynamics of Disaster Norton, New York, 2013. "A large fraction of Earth's population can be adversely affected by earthquakes, volcanic eruptions, tsunamis, tornadoes, hurricanes, and floods." review in Science 7 maart 2014. Dit boek is een goede gids om er achter te komen dat de aarde, hoewel compatible met leven, niet echt een veilige plek voor het leven is.


 
Conclusie


updatedupdate: 14 Jun 2016
De aarde is niet ontworpen als veilige plek voor de mens



Over Schoonheid.


new
different page Evolutie blog
actualiteiten rondom evolutie

Zie ook:

En God beschikte een worm


Valid HTML 4.01 Transitional
Valid CSS!
gastenboek (moderated) home: wasdarwinwrong.com wasdarwinwrong.com/korthof73.htm
Copyright ©G. Korthof 2005 First published: 17 juli 2005 Update: 1 Oct 09 Notes/FR/N.: 15 Nov 2016